Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΤΠΕ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΤΠΕ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

21 Νοε 2014

Προεδρεία στο Πανελλήνιο Συνέδριο "Η Εκπαίδευση στην Εποχή των Τ.Π.Ε."


Τ
ο Σάββατο 22/11/2014 θα έχω την τιμή να προεδρεύσω στη συνεδρία 10:30 π.μ.-13:00 μ.μ. για τους εκπαιδευτικούς πληροφορικής, στο Πανελλήνιο Συνέδριο "Η Εκπαίδευση στην εποχή των Τ.Π.Ε." που τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας & Θρησκευμάτων και διεξάγεται στο Ίδρυμα Ευγενίδου, 22 & 23 Νοεμβρίου 2014. Σαββατοκύριακο, από 10.30 ως 19.15


ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ: ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΩΝ Τ.Π.Ε.

Αναλυτικά το πρόγραμμα του συνεδρίου:



Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

7 Ιουλ 2013

Καινοτόμες Τεχνολογίες Πληροφοριών και Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση Ενηλίκων (Εγχειρίδιο)


Συντακτική Ομάδα
Vida Motekaitytė, Sylwia Knot, Aleksandra Cięglewicz-Wachowiak, Ewa Karczewska, Anna Darul, Amparo Vallés, Ilias Avramidis, Periklis Kosmidis, Ramūnas Kubiliūnas, Donatas Raišutis, Marius Guobys, Ioannis Parpalas, Elisabetta Delle Donne, Lorenzo Martellini, Sigitas Drąsutis

Επιμέλεια έκδοσης
Αθανάσιος Καλπάκας, Περικλής Κοσμίδης

Μεταφραστική ομάδα
Αθανάσιος Καλπάκας, Πετρούλα Μπάτσου, Ιωάννης Παρπαλάς, Αναστασία Τραϊανού




Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

16 Δεκ 2012

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση ενηλίκων που υποστηρίζεται από ΤΠΕ


Του Σπύρου Παπαδάκη
Πάτρα, Αύγουστος 2008

Πρόλογος
Η αξιοποίηση της μαθησιακής τεχνολογίας από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα για την ενίσχυση των σπουδών με την παροχή περισσότερων και αποτελεσματικότερων μαθησιακών εμπειριών είναι ζητούμενο. Η ηλεκτρονική μάθηση μέχρι σήμερα έχει χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά στην τριτοβάθμια εκπαίδευση κυρίως για την ενίσχυση των παραδοσιακών μορφών διδασκαλίας και τη διαχείριση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Οι σπουδαστές μπορούν μέσω του Διαδικτύου να επωφελούνται από την πρόσβαση σε ένα μεγάλο μέρος του εκπαιδευτικού υλικού των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων όπως: πανεπιστημιακές σημειώσεις, διαφάνειες παραδόσεων και άλλους επιλεγμένους ψηφιακούς πόρους, γεγονός που τους δίνει μεγαλύτερη ευελιξία στις σπουδές τους.
Στο πλαίσιο του έργου «Ενίσχυση Σπουδών Πληροφορικής του ΤΕΙ Λαμίας» μελετώνται οι δυνατότητες της ηλεκτρονικής μάθησης (e-leαrning) και ιδιαίτερα η αξιοποίηση διεθνών τυποποιήσεων για την ανάπτυξη, προσαρμογή, εμπλουτισμό και επαναχρησιμοποίηση ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού για εξ αποστάσεως εκπαίδευση ενηλίκων που υποστηρίζεται από ΤΠΕ.
Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να δώσει στοιχεία από τη θεωρία και να περιγράψει τις γενικές αρχές σχεδιασμού, ανάπτυξης, διανομής εκπαιδευτικού υλικού (έντυπου ή ψηφιακού) και δραστηριοτήτων για προγράμματα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (distance education) και προγράμματα μικτής μάθησης (blendedlearning).
Με βάση αυτή τη μελέτη, έμπειροι και καταξιωμένοι ακαδημαϊκοί, εκπαιδευτικοί της πράξης, σχεδιαστές, δημιουργοί ψηφιακού υλικού, συγγραφείς και αξιολογητές, με σημαντική διδακτική και συγγραφική πείρα στην συμβατική εκπαίδευση, θα μπορούν ευκολότερα να ελέγχουν κατά πόσο το εκπαιδευτικό υλικό και οι μαθησιακές δραστηριότητες πληρούν τις ελάχιστες προδιαγραφές που απαιτούνται για να είναι κατάλληλες για εξ αποστάσεως εκπαίδευση.

Για να διαβάσετε ολόκληρη τη μελέτη του Σπύρου Παπαδάκη, πατήστε εδώ

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

28 Σεπ 2012

8ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση

T
ο 8 Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή "Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση" αποτελεί το επιστημονικό συνέδριο της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση (ΕΤΠΕ), και στοχεύει στη διαπραγμάτευση των σύγχρονων επιστημονικών προσεγγίσεων σχετικά με το πεδίο των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση.

Όλες οι εργασίες που παρουσιάζονται και περιλαμβάνονται στα Πρακτικά του Συνεδρίου κρίθηκαν με σύστημα κριτών για την πρωτοτυπία, τη σημασία και την ποιότητά τους.

Στο 8 Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή "Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση" το Σάββατο 28/9/2012 στην πρωινή συνεδρία 9.00-11.00, παρουσιάζω με το συνάδελφο εκπαιδευτικό και υποψήφιο διδάκτορα Γιάννη Γαρίτση την εργασία με θέμα:
"Τα εκπαιδευτικά ιστολόγια μέσα από την κριτική ματιά των ειδικών".

Το πρόγραμμα του συνεδρίου είναι διαθέσιμο εδώ

Η παρουσίαση της εισήγησης θα είναι διαθέσιμη την Κυριακή 30/9/2012 στο ιστολόγιο της "Εκπαίδευσης Ενηλίκων"




Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

14 Ιουλ 2011

2 Πανελλήνιο Συνέδριο "Ένταξη και Χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική Διαδικασία" - Πρακτικά Συνεδρίου

Τ
ο 2 Πανελλήνιο Συνέδριο με θέμα "Ένταξη και Χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική Διαδικασία", πραγματοποιήθηκε στην Πάτρα στις 28-30/4/2011 υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας.


Τα πρακτικά του συνεδρίου, μπορείτε να τα βρείτε εδώ


Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

19 Απρ 2011

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών & Εφαρμογή Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση - Πρακτικά Συνεδρίων

Πρακτικά συνεδρίων με θέμα

"Διδακτική των Φυσικών Επιστημών και Εφαρμογή Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση"

3 Πανελλήνιο Συνέδριο - Πανεπιστημιούπολη Γάλλου, 9 - 11 Μαΐου 2002
Τα Πρακτικά εδώ

5 Πανελλήνιο Συνέδριο - Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, 15 - 18 Μαρτίου 2007
Τα Πρακτικά εδώ


Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

8 Απρ 2011

Εγχειρίδιο για τις Καινοτόμες ΤΠΕ στην Εκπαίδευση Ενηλίκων

Δ
ιαβάστε και κατεβάστε δωρεάν το Εγχειρίδιο για τις Καινοτόμες Τεχνολογίες Πληροφοριών & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση Ενηλίκων.

-----------------------------------------------------------------------------------
Κάντε κλικ εδώ για να κατεβάσετε το εγχειρίδιο
-----------------------------------------------------------------------------------
Το εγχειρίδιο είναι αποτέλεσμα του Προγράμματος Δια Βίου Μάθησης Grundtvig “Tech-Connected Teacher”, σκοπός του οποίου είναι να δημιουργήσει μια διεθνή εκπαιδευτική μεθοδολογία,η οποία θα απευθύνεται στους εκπαιδευτές ενηλίκων και θα στηρίζεται στα βέλτιστα ευρωπαϊκάπαραδείγματα και πρακτικές.
Το εγχειρίδιο δημιουργήθηκε για τους εκπαιδευτές ενηλίκων, καθώς η πραγματικότητα είναι πως πολλά προγράμματα έχουν δημιουργηθεί για εκπαιδευτές ή εκπαιδευτές εκπαιδευτών οι οποίοι ασχολούνται με νέους εκπαιδευόμενους, ενώ εντοπίζεται έλλειψη μαθημάτων τα οποία προτείνουν πρόσθετη εκπαίδευση για τους εκπαιδευτές ενηλίκων.
Τα κεφάλαια που παρουσιάζονται είναι:

Τεχνολογίες ΤΠΕ στην Εκπαίδευση Ενηλίκων
Μεθοδολογία Συνδυασμένης Μάθησης
Δημιουργία και Οργάνωση ενός Μαθήματος Συνδυασμένης Μάθησης
Μεθοδολογία Μαθημάτων Τηλε-Κατάρτισης
Η Σπουδαιότητα του Κινήτρου στην Εκπαιδευτική Διαδικασία
Εργαλεία ΤΠΕ για την Ανάπτυξη Εκπαιδευτικού Περιεχομένου Τηλε-Κατάρτισης
Περιβάλλοντα Εικονικής Μάθησης ή Online Μαθησιακές Πλατφόρμες
Βιντεοδιάσκεψη
Σημασία της Ηλεκτρονικής Επικοινωνίας & Ηλεκτρονικά Εργαλεία
Συνεργατικότητα
Δοκιμή και Αξιολόγηση στην Ηλεκτρονική Μάθηση
Παιχνίδια στην Ηλεκτρονική Μάθηση
Εικονικά Εργαστήρια
Πλέον του εγχειριδίου, έχουν δημιουργηθεί βίντεο και εξ αποστάσεως εκπαιδευτικό υλικό, το οποίο παρέχει βήμα προς βήμα την τεχνογνωσία για τις καινοτόμες τεχνολογίες και λειτουργούν επικουρικά, με θέματα όπως:
Σπουδαιότητα της Online Επικοινωνίας και των ηλεκτρονικών εργαλείων
Συνεργατικότητα
Δοκιμή και Αξιολόγηση της Ηλεκτρονικής Μάθησης
Εργαλεία ΤΠΕ για ανάπτυξη περιεχομένου Ηλεκτρονικής Μάθησης
Εκπαιδευτικά παιχνίδια – προκλήσεις για διδασκαλία
Εικονικά Περιβάλλοντα Μάθησης
Εικονικά Εκπαιδευτικά Εργαστήρια
Τηλεσυνδιάσκεψη
Τα βίντεο μπορείτε να τα δείτε στον παρακάτω σύνδεσμο:

Πηγή Ανάρτησης:
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

7 Φεβ 2011

ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΤΠΕ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

Των Κερατσώ Γεωργιάδου (Καθηγήτριας ΠΕ 19, Μεταπτυχιακή φοιτήτρια) και Γεράσιµου Κέκκερη (Αν. Καθηγητή, ΠΤ∆Ε, ∆ΠΘ)

Από τα πρακτικά Συνεδρίου της ΕΤΠΕ με θέμα "Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση"




Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

2 Φεβ 2011

Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Εκπαίδευση: Υπάρχουσα κατάσταση, προβλήματα, προτάσεις

Των Μαρίας Γρηγοριάδου (Πανεπιστήμιο Αθηνών), Βασίλειου Δαγδιλέλη (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας), Αγορίτσας Γόγουλου (Πανεπιστήμιο Αθηνών), Ευαγγελίας Γουλή (Πανεπιστήμιο Αθηνών) κ.ά.
στη 2η Πανελλήνια Διημερίδα με διεθνή συμμετοχή «Διδακτική της Πληροφορικής» Βόλος, 2009

ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Στην παρούσα εργασία, παρουσιάζεται η τρέχουσα κατάσταση στη χώρα μας όσον αφορά στη διδασκαλία της Πληροφορικής ως αυτόνομο γνωστικό αντικείμενο με βάση τους εξής άξονες: Προγράμματα Σπουδών, Εκπαιδευτικό Υλικό, Διδακτικές Προσεγγίσεις, Εργαστηριακός Εξοπλισμός-Υποδομές και Εκπαιδευτικό Προσωπικό. Επίσης, γίνεται συνοπτική περιγραφή των πρόσφατων προσπαθειών ένταξης των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στα διάφορα γνωστικά αντικείμενα. Τέλος, επισημαίνονται διάφορα προβλήματα και καταγράφονται προτάσεις που αφορούν στη διδασκαλία της Πληροφορικής ως γνωστικό αντικείμενο όπως έχουν προκύψει από σχετικές έρευνες που έχουν διεξαχθεί σε εκπαιδευτικούς της Πληροφορικής.
ΛΕΞΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ: Πληροφορική, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Προγράμματα Σπουδών, Εκπαιδευτικό Υλικό, Διδακτικές Προσεγγίσεις, Εργαστηριακός Εξοπλισμός, Εκπαιδευτικό Προσωπικό
Εισαγωγή
Η μάθηση εννοιών που αφορούν στην Πληροφορική, και γενικότερα στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (ΤΠΕ), καθίσταται αναγκαία από τα πρώτα κιόλας χρόνια της μαθησιακής ζωής των ατόμων και επιπλέον, ισότιμη με τη μάθηση ...

εννοιών που αφορούν σε άλλα γνωστικά αντικείμενα όπως τα Μαθηματικά, οι Φυσικές Επιστήμες η Γλώσσα κ.α. (ACM, 1997; ACM, 1999). Ένας μεγάλος αριθμός ερευνητών και ερευνητικών οργανισμών μελετά ζητήματα που αφορούν στην «Πληροφορική και Εκπαίδευση» ενώ γίνονται προσπάθειες ένταξης της Πληροφορικής στην εκπαιδευτική διαδικασία. Τρεις προσεγγίσεις για την ένταξη και χρήση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία (Μακράκης & Κοντογιαννοπούλου – Πολυδωρίδη, 1995), διαγράφονται στο διεθνή χώρο:
• Οι ΤΠΕ ως αυτόνομο γνωστικό αντικείμενο σε επίπεδο πληροφορικού εναλφαβητισμού (ICT literacy). Η προσέγγιση αυτή έχει ως βασική επιδίωξη την απόκτηση γνώσεων όσον αφορά στη λειτουργία των υπολογιστών και στην εισαγωγή στον προγραμματισμό τους και υλοποιείται με την καθιέρωση ενός ή περισσοτέρων μαθημάτων.
• Οι ΤΠΕ μέσα σε όλα τα μαθήματα ως έκφραση μιας ολιστικής, διαθεματικής προσέγγισης της μάθησης. Η προσέγγιση αυτή εμφανίστηκε σχετικά πρόσφατα και χαρακτηρίζεται από το ότι η διδασκαλία της χρήσης των ΤΠΕ καθώς και η χρήση τους ενσωματώνεται στα επιμέρους γνωστικά αντικείμενα του προγράμματος σπουδών (αποδίδεται και με τον όρο οριζόντια ή ολιστική προσέγγιση). Τα θέματα που αφορούν στην πληροφορική, και στις νέες τεχνολογίες γενικότερα, διδάσκονται μέσα από όλα τα γνωστικά αντικείμενα του σχολείου και δε συνιστούν ιδιαίτερο γνωστικό αντικείμενο.
• Συνδυασμός των δύο προηγούμενων προσεγγίσεων, με έμφαση στη χρήση των υπολογιστών ως εργαλείο στα επιμέρους γνωστικά αντικείμενα. Η προσέγγιση αυτή χαρακτηρίζεται από τη διδασκαλία ενός αμιγούς μαθήματος γενικών γνώσεων πληροφορικής και την προοδευτική ένταξη της χρήσης των ΤΠΕ ως μέσο στήριξης της μαθησιακής διαδικασίας σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα του προγράμματος σπουδών. Στη βιβλιογραφία αποδίδεται και με τον όρο εφικτή ή μικτή προσέγγιση.
Στη χώρα μας, οι ΤΠΕ έχουν εισαχθεί στην εκπαίδευση ως αυτόνομο γνωστικό αντικείμενο ενώ παράλληλα πραγματοποιούνται προσπάθειες χρήσης των ΤΠΕ στα επιμέρους γνωστικά αντικείμενα. Στη συνέχεια παρουσιάζεται η τρέχουσα κατάσταση στη χώρα μας και γίνεται αναφορά σε προβλήματα και προτάσεις σχετικά με τη διδασκαλία της Πληροφορικής ως γνωστικό αντικείμενο. Το παρόν κείμενο αποτελεί τμήμα της «Μελέτη για τη Διδασκαλία της Πληροφορικής στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση» που εκπονήθηκε στα πλαίσια της Επιτροπής Στρατηγικής για την Πληροφορική στην Εκπαίδευση και η οποία ολοκληρώθηκε το Φεβρουάριο του 2003.
Οι ΤΠΕ ως αυτόνομο γνωστικό αντικείμενο
Η προσέγγιση αυτή έχει ως βασική επιδίωξη την απόκτηση γνώσεων στη λειτουργία των υπολογιστών και σε βασικές έννοιες και δομές του προγραμματισμού. Υλοποιείται με την καθιέρωση ενός ή περισσοτέρων μαθημάτων στο πρόγραμμα σπουδών. Η ένταξη της Πληροφορικής ως γνωστικό αντικείμενο απαιτεί τον καθορισμό των ακόλουθων παραμέτρων:
• Ποια ή ποιες βαθμίδες της εκπαίδευσης αφορά αυτή η ένταξη;
• Ποιο πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών, δηλαδή ποιες γνώσεις πρέπει να οικοδομήσουν, ποιες δεξιότητες πρέπει να αναπτύξουν και ποιες στάσεις πρέπει να καλλιεργήσουν οι μαθητές;
• Πως αντιμετωπίζεται το πρόβλημα της τεχνολογικής υποδομής;
• Ποιοι εκπαιδευτικοί θα διδάξουν το μάθημα και ποιες γνώσεις πρέπει να διαθέτουν;
• Ποια ή ποιες διδακτικές μεθοδολογίες πρέπει να ακολουθηθούν;
Όσον αφορά στις βαθμίδες εκπαίδευσης, η τάση, διεθνώς, ήταν μια σταδιακή ένταξη από τη Δευτεροβάθμια προς την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση με διαφοροποιήσεις ως προς το περιεχόμενο και την ακολουθούμενη διδακτική μεθοδολογία Στη χώρα μας, η διδασκαλία της Πληροφορικής ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του ’80 στα Τεχνικά Επαγγελματικά Λύκεια (ΤΕΛ) και στη συνέχεια στα Επαγγελματικά Πολυκλαδικά (ΕΠΛ) Λύκεια. Αργότερα, εισήχθη στα Γυμνάσια ενώ τα τελευταία χρόνια και στα Ενιαία Λύκεια.
Το Πρόγραμμα Σπουδών γνώριζε σχετικά συχνές αλλαγές συναρτήσει των τεχνολογικών εξελίξεων (κυρίως σε επίπεδο λογισμικού) αλλά και της θέσης που πρέπει να έχει ή να μην έχει ο προγραμματισμός σε αυτό. Το 1997-1998 εκπονήθηκε το Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών (Ε.Π.Π.Σ.) για την Πληροφορική (Υπ.Ε.Π.Θ. – Π.Ι.α, 1998) στην Πρωτοβάθμια και στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, στο οποίο προδιαγράφονται
• οι γενικές αρχές σχεδιασμού των Προγραμμάτων Σπουδών,
• κατευθύνσεις για τη διδακτική μεθοδολογία που μπορεί να ακολουθηθεί,
• προδιαγραφές για την ανάπτυξη έντυπου και άλλου εκπαιδευτικού υλικού (π.χ. εκπαιδευτικό λογισμικό),
• αρχές για τον εξοπλισμό των σχολικών εργαστηρίων, και
• τα Προγράμματα Σπουδών των επιμέρους μαθημάτων για την Πρωτοβάθμια και Γενική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Σύμφωνα με το Ε.Π.Π.Σ., τα μαθήματα πληροφορικής πρέπει να έχουν σαφή εργαστηριακό προσανατολισμό. Στο εργαστήριο υπολογιστών και στο πλαίσιο ποικίλων δραστηριοτήτων, οι μαθητές, χρησιμοποιώντας υπολογιστικά εργαλεία και τεχνικές, πειραματίζονται, δραστηριοποιούνται, δημιουργούν και ανακαλύπτουν τη γνώση. Σε επίπεδο Δημοτικού και Γυμνασίου δίνεται έμφαση στη χρήση εργαλείων και στην καλλιέργεια στάσεων και δεξιοτήτων. Σε επίπεδο Λυκείου όμως υπάρχουν μαθήματα τα οποία επικεντρώνονται σε θέματα προγραμματισμού, ανάπτυξης εφαρμογών, κ.λπ.
Τον Οκτώβριο του 2001 (Υπ.Ε.Π.Θ. – Π.Ι.β, 2001), εκπονήθηκε νέο Π.Σ. για το μάθημα της Πληροφορικής στο Γυμνάσιο στα πλαίσια του Διαθεματικού Ενιαίου Πλαισίου Προγράμματος Σπουδών (ΔΕΠΠΣ). Το περιεχόμενο του νέου Π.Σ. δίνει έμφαση στην ένταξη προτάσεων διαθεματικών δραστηριοτήτων που μπορούν να πραγματοποιηθούν κατά την εκπαιδευτική διαδικασία.
Για την υποστήριξη των μαθημάτων της Πληροφορικής στη γενική δευτεροβάθμια εκπαίδευση παρήχθησαν εναλλακτικά διδακτικά πακέτα (Βιβλίο Μαθητή, Τετράδιο Εργασίας, Βιβλίο Καθηγητή και Διαφάνειες) και εκπαιδευτικό λογισμικό. Το εναλλακτικό διδακτικό πακέτο εφαρμόστηκε μόνο δύο χρόνια για το Ενιαίο Λύκειο. Το διδακτικό πακέτο το οποίο διανέμεται πλέον στα σχολεία για κάθε μάθημα αποφασίστηκε μετά από αξιολόγηση που διενεργήθηκε από επιτροπές που συστάθηκαν από το Υπ.Ε.Π.Θ.
Σχετικά με το εκπαιδευτικό λογισμικό, παρήχθησαν δύο λογισμικά (για τα μαθήματα «Πληροφορική Γυμνασίου» και «Τεχνολογία Υπολογιστικών Συστημάτων και Λειτουργικά Συστήματα») τα οποία όμως δε διανεμήθηκαν στα σχολεία. Επιπλέον, στα πλαίσια έργων της ενέργειας «Οδύσσεια», παρήχθησαν 2 τίτλοι εκπαιδευτικού λογισμικού για την υποστήριξη των μαθημάτων της Πληροφορικής (το «ΔΕΛΥΣ» για τα μαθήματα «Εφαρμογές Πληροφορικής – Υπολογιστών» και «Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον» και το «ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ» αποκλειστικά για το μάθημα «Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον»).
Όσον αφορά στην τεχνική εκπαίδευση, το 1999 έγινε ο σχεδιασμός των Προγραμμάτων Σπουδών του Τομέα Πληροφορικής-Δικτύων Η/Υ των Τεχνικών Επαγγελματικών Εκπαιδευτηρίων (ΤΕΕ) τα οποία βασίζονται σε μια διαφορετική προσέγγιση. Δεν περιορίζονται απλά στο να προσαρμοστούν τα αντικείμενα διδασκαλίας στις μεγάλες τεχνολογικές αλλαγές των τελευταίων χρόνων αλλά ο σχεδιασμός τους έγινε με βάση το πλαίσιο που καθορίζει το προφίλ του αποφοίτου των ΤΕΕ Πληροφορικής και όχι το περιεχόμενο των σπουδών (Υπ.Ε.Π.Θ. – Π.Ι.γ, 2000). Στον Τομέα Πληροφορικής-Δικτύων Η/Υ των ΤΕΕ λειτουργούν δύο κύκλοι σπουδών: ο 1ος Κύκλος με Κατεύθυνση: Υποστήριξη Συστημάτων Υπολογιστών και ο 2ος Κύκλος με Κατεύθυνση: Υποστήριξη Συστημάτων - Εφαρμογών και Δικτύων Υπολογιστών (αρχικά, στο 2ο κύκλο οι κατευθύνσεις ήταν δύο).
Τα τελευταία χρόνια, έχουν εξοπλιστεί Δημοτικά και Ενιαία Λύκεια και έχει ανανεωθεί ο εξοπλισμός των Γυμνασίων. Όλα τα σχολικά εργαστήρια των Γυμνασίων και Ενιαίων Λυκείων έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο μέσω του Πανελληνίου Σχολικού Δικτύου (http://www.sch.gr). Οι δράσεις για τον εξοπλισμό θα συνεχιστούν μέχρι το 2006 έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η δυνατότητα χρήσης των νέων τεχνολογιών από κάθε μαθητή και εκπαιδευτικό. Επίσης, έχει σχεδιαστεί και θα υλοποιηθεί ολοκληρωμένο σύστημα τεχνικής υποστήριξης των πληροφοριακών συστημάτων των σχολείων. Επιπλέον, έχουν σχεδιασθεί δράσεις για την ειδική αγωγή αλλά και των ειδικών τύπων σχολείων (μουσικά, κ.λπ.) που περιλαμβάνουν προμήθεια εξειδικευμένου υπολογιστικού υλικού και λογισμικού.
Η ανυπαρξία αμιγών Τμημάτων Πληροφορικής κατά τη δεκαετία του ’70 αλλά και ο μικρός αριθμός αποφοίτων κατά τις επόμενες δεκαετίες καθώς και η απορρόφησή τους από πιο δυναμικούς κλάδους εργασίας οδήγησε στη δημιουργία ενός σώματος εκπαιδευτικών με πολλές ιδιαιτερότητες. Οι καθηγητές Πληροφορικής προέρχονται από Τμήματα Πληροφορικής, από άλλες πανεπιστημιακές σχολές με μεταπτυχιακές σπουδές στην Πληροφορική, κ.λπ. Πρόβλημα δημιουργήθηκε στην κάλυψη των αναγκών λόγω της απαίτησης οι πτυχιούχοι Πληροφορικής να φέρουν παιδαγωγική επάρκεια (όπως πτυχίο Παιδαγωγικών Σπουδών της ΣΕΛΕΤΕ ή πτυχίο Παιδαγωγικής Ακαδημίας).
Οι ΤΠΕ σε όλο το φάσμα του Προγράμματος Σπουδών
Στα πλαίσια του 2ου Κ.Π.Σ. έγινε προσπάθεια να ενταχθούν οι ΤΠΕ σε όλο το φάσμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας μέσα από μία σειρά έργων της ενέργειας «Οδύσσειας». Τα έργα διακρίνονται σε πιλοτικά έργα ανάπτυξης δικτυακής και υπολογιστικής υποδομής σε Δημοτικά σχολεία, Γυμνάσια, Ενιαία Λύκεια και Τ.Ε.Ε., πιλοτικά έργα δημιουργίας εκπαιδευτικού λογισμικού, σε έργα ανάπτυξης και προσαρμογής εκπαιδευτικού υλικού σε ευρεία κλίμακα, σε έργα επιμόρφωσης και υποστήριξης των εκπαιδευτικών, κ.λπ.
Συγκεκριμένα, όσον αφορά στο εκπαιδευτικό λογισμικό παρήχθησαν 67 συνολικά τίτλοι διαθεματικού και διερευνητικού εκπαιδευτικού λογισμικού (ανάπτυξη 50 τίτλων και προσαρμογή στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα 17 τίτλων) συνοδευόμενου από πολυμεσικό υλικό. Οι τίτλοι αυτοί καλύπτουν μεγάλο μέρος του προγράμματος σπουδών της Γενικής και Τεχνικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Τα λογισμικά συνοδεύονται από εκπαιδευτικές δραστηριότητες, των οποίων η ανάπτυξη έγινε από επιμορφωτές και καθηγητές που συμμετείχαν στην «Οδύσσεια». Επιπλέον, παρήχθησαν, υπό την ευθύνη του Π.Ι., μέσα από τη διαδικασία της προκήρυξης και της αξιολόγησης τίτλοι εκπαιδευτικού λογισμικού στο πλαίσιο αναβάθμισης των Προγραμμάτων Σπουδών των διαφόρων γνωστικών αντικειμένων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Όσον αφορά στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, έλαβαν χώρα (και συνεχίζονται ορισμένα) έργα επιμόρφωσης. Συγκεκριμένα:
• Στο πλαίσιο του Γ' Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Κοινωνία της Πληροφορίας" (ΕΠ "ΚτΠ"), το Υπ.Ε.Π.Θ. υλοποιεί την Πράξη: Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών στην αξιοποίηση των Τεχνολογιών Πληροφορίας & Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην Εκπαίδευση. Στόχος του έργου είναι η επιμόρφωση 76.000 εκπαιδευτικών των ελληνικών σχολείων της Α' βάθμιας και Β' βάθμιας εκπαίδευσης στη χρήση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) προκειμένου αυτές να αξιοποιηθούν στην τάξη. Οι επιμορφούμενοι εκπαιδευτικοί θα πιστοποιηθούν στις γνώσεις και δεξιότητες που έχουν αποκτήσει στις νέες τεχνολογίες σε ειδικά Κέντρα Πιστοποίησης.
• Στο πλαίσιο έργων της ενέργειας «Οδύσσεια» (όπως το Έργο Ε42 και το Έργο «Οδυσσέας» για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, το Έργο «Νησί των Φαιάκων» για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και το Έργο «Ε12-Λαέρτης» για την Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση) πραγματοποιήθηκε επιμόρφωση μιας κρίσιμης μάζας εκπαιδευτικών οι οποίοι θα αναλάμβαναν την ενδοσχολική επιμόρφωση των υπολοίπων εκπαιδευτικών προσαρμοσμένη στις ανάγκες του κάθε σχολείου. Η επιμόρφωση αυτή περιελάμβανε:
o θέματα παιδαγωγικής αξιοποίησης των ΤΠΕ,
o θέματα διδακτικής μεθοδολογίας για την αξιοποίηση των ΤΠΕ,
o τεχνική κατάρτιση χρήσης του εξειδικευμένου λογισμικού,
o μεθόδους διδασκαλίας στην τάξη με το εργαστήριο της «Οδύσσειας».
• Το πρόγραμμα εισαγωγικής επιμόρφωσης των νεοδιόριστων εκπαιδευτικών όλων των ειδικοτήτων της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Ενδεικτικά θεματικά πεδία του προγράμματος είναι:
o Θέματα Οργάνωσης και Διοίκησης της Εκπαίδευσης (διοίκηση της σχολικής μονάδας, δομή του εκπαιδευτικού συστήματος, κ.λπ.)
o Θέματα Παιδαγωγικής (διαχείριση της σχολικής τάξης, σχέσεις εκπαιδευτικών-μαθητών, κ.λπ.)
o Θέματα Διδακτικής Μεθοδολογίας ανά Μάθημα (παρουσίαση του προγράμματος σπουδών ανά μάθημα, ενημέρωση για τα διδασκόμενα βιβλία ανά μάθημα, κ.λπ.)
o Θέματα Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης (αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου και της σχολικής μονάδας, θεσμικό πλαίσιο αξιολόγησης των μαθητών, κ.λπ.)
o Θέματα Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης.
Προβλήματα και Προτάσεις που αφορούν στη διδασκαλία της Πληροφορικής ως γνωστικό αντικείμενο
Από σχετικές έρευνες και συζητήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί με εκπαιδευτικούς της Πληροφορικής και έχουν διεξαχθεί κυρίως στην Περιφέρεια της Ηπείρου (Τζιμογιάννης, 2001), στην περιοχή της Αθήνας (Γρηγοριάδου, & Κανίδης 2000), (ΚΕΕ, 2000) και μέσω ερωτηματολογίων, στις αρχές του 2003, κυρίως στην περιοχή της Αθήνας υπό την ευθύνη του Τμήματος Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών του Πανεπιστημίου Αθηνών, έγινε καταγραφή των απόψεων των εκπαιδευτικών όσον αφορά σε προβλήματα που σχετίζονται με τη διδασκαλία της Πληροφορικής ως γνωστικό αντικείμενο αλλά και των προτάσεων των εκπαιδευτικών με βάση τους ακόλουθους άξονες:
Προγράμματα Σπουδών – Ωρολόγιο Πρόγραμμα
Γυμνάσιο: Οι ώρες διδασκαλίας του μαθήματος της Πληροφορικής στο Γυμνάσιο κρίνονται ανεπαρκείς. Προτείνεται η αύξηση των ωρών διδασκαλίας και ο εμπλουτισμός του Προγράμματος Σπουδών και του εκπαιδευτικού υλικού με δραστηριότητες διαθεματικού χαρακτήρα.
Λύκειο: Όσον αφορά στο μάθημα «Ανάπτυξη εφαρμογών σε προγραμματιστικό περιβάλλον» της Τεχνολογικής Κατεύθυνσης της Γ’ Λυκείου, ο χρόνος επίσης δεν επαρκεί για την αποτελεσματική κάλυψη της ύλης ενώ φαίνεται ότι οι μαθητές παρουσιάζουν ιδιαίτερες δυσκολίες στην κατανόηση των εννοιών – ιδιαίτερα όσοι δεν έχουν προηγούμενη εμπειρία σε θέματα προγραμματισμού. Προτείνεται η ένταξη του μαθήματος και στη Θετική Κατεύθυνση. Επίσης, το μάθημα επιλογής «Εφαρμογές Πληροφορικής/ Υπολογιστών» κρίνεται σκόπιμο να γίνει υποχρεωτικό (τουλάχιστον στην Α’ Λυκείου), να είναι εξεταζόμενο και ο βαθμός να υπολογίζεται στο γενικό μέσο όρο της βαθμολογίας.
ΤΕΕ: Σχετικά με τα μαθήματα που διδάσκονται στα ΤΕΕ, ο χρόνος θεωρείται περιορισμένος για την κάλυψη της ύλης ενώ κρίνονται ανεπαρκείς οι εργαστηριακές ώρες που προβλέπονται για ορισμένα μαθήματα. Επιπλέον, παρατηρείται επικάλυψη στην ύλη διαφόρων μαθημάτων των ΤΕΕ. Απαιτείται επανασχεδιασμός σε ορισμένα από τα μαθήματα ώστε να περικοπεί η ύλη, και να γίνει σαφής προσδιορισμός των προσδοκώμενων αποτελεσμάτων. Το μάθημα «Χρήση Η/Υ» των ΤΕΕ κρίνεται μη χρήσιμο για την ειδικότητα της Πληροφορικής οπότε είτε θα πρέπει να αναθεωρηθεί το Πρόγραμμα Σπουδών είτε να καταργηθεί ως μάθημα.
Ένα σημαντικό πρόβλημα που αφορά στα ΤΕΕ θεωρείται η συγχώνευση των 2 ειδικοτήτων του 2ου κύκλου του Τομέα Πληροφορικής και Δικτύων σε μία: "Υποστήριξης Συστημάτων Εφαρμογών και Δικτύων Υπολογιστών". Η συγχώνευση αυτή έχει σαν συνέπεια (i) να μην υπάρχει ειδίκευση των μαθητών και να μην είναι ανταγωνιστικοί στον τομέα εργασίας όταν τα ιδιωτικά ΙΕΚ έχουν για παράδειγμα ειδικότητα Πολυμέσων, και (ii) να οδηγεί στη συρρίκνωση των δικαιωμάτων των καθηγητών Πληροφορικής, στη μείωση του αριθμού των υπευθύνων εργαστηρίων Πληροφορικής και στον περιορισμό των τομεαρχών.
Εκπαιδευτικό υλικό
Λύκειο: Σχετικά με το μάθημα «Ανάπτυξη εφαρμογών σε προγραμματιστικό περιβάλλον», το Βιβλίο Μαθητή είναι αρκετά πυκνογραμμένο σε ορισμένα σημεία ενώ οι δραστηριότητες του Τετραδίου Μαθητή έχουν ασάφειες.
Αναθεώρηση χρειάζεται το Πρόγραμμα Σπουδών και το βιβλίο του μαθήματος «Τεχνολογία Επικοινωνιών» της Τεχνολογικής Κατεύθυνσης της Β’ Λυκείου. Το συγκεκριμένο μάθημα δε θεωρείται από τα μαθήματα της Πληροφορικής, όμως διδάσκεται από καθηγητές Πληροφορικής. Το πρόγραμμα σπουδών του μαθήματος αυτού δεν είναι σχεδιασμένο με βάση τις απαιτήσεις της τεχνολογικής κατεύθυνσης και δεν έχει καμία σύνδεση με το μάθημα «Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον» της Γ’ Λυκείου. Το βιβλίο κρίνεται απαρχαιωμένο και οι παρεχόμενες γνώσεις ξεπερασμένες. Κατά συνέπεια, το μάθημα αυτό δε μπορεί να δώσει στους μαθητές ολοκληρωμένη εικόνα για τη σύγκλιση των Τεχνολογιών της Πληροφορικής και των Επικοινωνιών. Προτείνεται ο επανασχεδιασμός του, ώστε να επικεντρώνεται σε θέματα της σύγχρονης ψηφιακής τεχνολογίας και της τεχνολογίας των επικοινωνιών.
ΤΕΕ: Ορισμένα από τα βιβλία των ΤΕΕ κρίνονται δυσνόητα ή/και πυκνογραμμένα για τους μαθητές ενώ άλλα δεν καλύπτουν επαρκώς τις ανάγκες των εργαστηριακών μαθημάτων. Κρίνεται σκόπιμο τα βιβλία να γίνουν πιο προσιτά στους μαθητές, να καλύπτουν τα εργαστηριακά μαθήματα και κυρίως τις ανάγκες των μαθητών.
Επιπλέον, παρατηρούνται ελλείψεις στην προμήθεια λογισμικού που να καλύπτει τις ανάγκες διαφόρων μαθημάτων (όπως λογισμικό για την ανάπτυξη εφαρμογών πολυμέσων) και δεν υπάρχει υποστήριξη για τη δημιουργία βιβλιοθηκών λογισμικού και εκπαιδευτικών εφαρμογών. Αν και στα πλαίσια ορισμένων έργων έχουν παραχθεί εκπαιδευτικά λογισμικά, κυρίως για την υποστήριξη των μαθημάτων του Γυμνασίου και Λυκείου, δεν κρίνεται επαρκές το υπάρχον εκπαιδευτικό λογισμικό.
Εργαστηριακός Εξοπλισμός
Γυμνάσιο: Ο εργαστηριακός εξοπλισμός θεωρείται απαρχαιωμένος σε πολλά Γυμνάσια και δε μπορεί να καλύψει τις ανάγκες διδασκαλίας του μαθήματος. Επιπλέον, παρατηρούνται ελλείψεις ως προς τις δικτυακές υποδομές και τη δυνατότητα πρόσβασης όλων των σχολείων στο Διαδίκτυο.
ΤΕΕ: Παρατηρείται, σε ορισμένες περιπτώσεις, ανεπάρκεια εργαστηρίων (μικρός αριθμός υπολογιστών, ξεπερασμένη τεχνολογία, μικρές αίθουσες κ.λ.π.), ενώ δεν είναι δυνατή (σε όλα τα ΤΕΕ) η κάλυψη όλων των εργαστηριακών ωρών των μαθημάτων. Συχνά αντιστοιχούν 3 μαθητές σε κάθε υπολογιστή.
Επιπλέον, τα υπάρχοντα εργαστήρια (κυρίως στη Γενική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση), δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών διδασκαλίας και άλλων γνωστικών αντικειμένων στα οποία αξιοποιούνται οι νέες τεχνολογίες.
Πρόβλημα αποτελεί και η συντήρηση των σχολικών εργαστηρίων. Δεν υπάρχει κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό για να αναλάβει τέτοιες αρμοδιότητες ή/και οι ίδιοι εκπαιδευτικοί Πληροφορικής δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν σε τέτοιες απαιτήσεις.
Προτείνεται η δημιουργία σε κάθε νομό πρότυπου εργαστηρίου με πλούσια ηλεκτρονική βιβλιοθήκη, δυνατότητες τηλεδιάσκεψης κ.λ.π., το οποίο θα είναι διαθέσιμο για εξάσκηση, υποστήριξη και πληροφόρηση των εκπαιδευτικών, εκπαιδευτικές επισκέψεις μαθητών και άλλες συναφείς δραστηριότητες.
Η ύπαρξη δύο εργαστηρίων σε κάθε σχολείο (Γυμνάσιο, Λύκειο) κρίνεται απαραίτητη, ώστε να υποστηριχθεί αποτελεσματικά η διάχυση των ΤΠΕ σε όλο το φάσμα του σχολικού προγράμματος.
Εκπαιδευτικό προσωπικό – Επιμόρφωση
Υπάρχει μεγάλη ανομοιομορφία στη σύνθεση του εκπαιδευτικού προσωπικού Πληροφορικής. Σήμερα διδάσκουν στα σχολεία της Β/θμιας Εκπαίδευσης και της Τεχνικής Εκπαίδευσης πτυχιούχοι διαφόρων τμημάτων. Αρκετοί από τους εκπαιδευτικούς δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν επαρκώς σε ορισμένα από τα μαθήματα των ΤΕΕ. Επιπλέον, οι καθηγητές Πληροφορικής που διδάσκουν σε ΤΕΕ καλούνται να υποστηρίξουν χωρίς προηγούμενη επιμόρφωση, μαθήματα άλλων ειδικοτήτων, όπως το Autocad των γραφιστών με μοναδική υποστήριξη/βοήθεια τη φυσική παρουσία του καθηγητή ειδικότητας ή και σε κάποιες περιπτώσεις χωρίς καν να υπάρχει ο καθηγητής ειδικότητας αλλά δύο καθηγητές πληροφορικής.
Ένας μεγάλος αριθμός των εκπαιδευτικών δε γνωρίζει θέματα που σχετίζονται με τη διδακτική και τη διδασκαλία του συγκεκριμένου γνωστικού αντικειμένου με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ενιαία αντιμετώπιση των ιεραρχήσεων και των διδακτικών στόχων των μαθημάτων από τους καθηγητές Πληροφορικής. Επίσης, αρκετοί καθηγητές Πληροφορικής μπορεί να έχουν ελλιπή-περιορισμένη εκπαίδευση στις ΤΠΕ.
Τα επιμορφωτικά προγράμματα που έχουν πραγματοποιηθεί είναι μικρής διάρκειας και δεν καλύπτουν επαρκώς τις ανάγκες διδασκαλίας του γνωστικού αντικειμένου καθώς και θέματα διδακτικής του αντικειμένου. Λόγω της μεγάλης ανομοιομορφίας του εκπαιδευτικού προσωπικού είναι ιδιαίτερα έντονη η ανάγκη για επιμόρφωση των καθηγητών της Πληροφορικής. Αν και μέσω των προγραμμάτων Ε42 έχουν επιμορφωθεί καθηγητές Πληροφορικής στην αξιοποίηση των Νέων Τεχνολογιών (εκπαιδευτικού λογισμικού) στη διδακτική πράξη, παρόλα αυτά οι συγκεκριμένοι εκπαιδευτικοί δεν αξιοποιούνται επαρκώς προς την κατεύθυνση της ενδοσχολικής επιμόρφωσης.
Σημαντικό πρόβλημα, επίσης, αποτελεί η έλλειψη συμβούλων πληροφορικής οι οποίοι θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους καθηγητές της Πληροφορικής τόσο ως προς το γνωστικό αντικείμενο (παρέχοντας τους οδηγίες/υποδείξεις, πηγές σχετικού εκπαιδευτικού υλικού, κ.λπ.) όσο και σε θέματα διδασκαλίας του αντικειμένου.
Τέλος, οι καθηγητές Πληροφορικής επωμίζονται διάφορα καθήκοντα (π.χ. συντήρηση εργαστηρίου, μηχανογράφηση σχολείου, υποστήριξη εξετάσεων κ.λπ.) με αποτέλεσμα να αποπροσανατολίζονται από το διδακτικό τους έργο. Η πλειονότητα των καθηγητών Πληροφορικής καλείται να καλύψει θέματα σχετικά με τη διδακτική αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών στα διάφορα γνωστικά αντικείμενα ή/και ανάγκες επιμόρφωσης των υπόλοιπων ειδικοτήτων στις ΤΠΕ, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ανταποκριθούν επιτυχώς είτε επειδή δε γνωρίζουν θέματα σχετικά με το εκπαιδευτικό λογισμικό και την αξιοποίηση των ΤΠΕ στα διάφορα γνωστικά αντικείμενα είτε επειδή δεν επαρκεί ο χρόνος λόγω των διαφόρων καθηκόντων.
Στην κατεύθυνση της εξομάλυνσης των διαφορών των εκπαιδευτικών στο γνωστικό υπόβαθρο του αντικειμένου, οι οποίες είναι δύσκολο να εξισορροπηθούν από το ίδιο το σύστημα, προτείνεται η λειτουργία ετήσιων προγραμμάτων επιμόρφωσης. Τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να σχεδιαστούν κατάλληλα και να μπορούν να υλοποιηθούν από τα Πανεπιστημιακά Τμήματα Πληροφορικής. Επίσης, θα μπορούσαν να σχεδιαστούν και να υλοποιηθούν προγράμματα επιμόρφωσης που να υποστηρίζονται από διαφορετικά τμήματα για την κάλυψη διαφόρων αναγκών (π.χ. τα τμήματα Πληροφορικής για την υποστήριξη σε θέματα επιμόρφωσης που άπτονται του γνωστικού αντικειμένου και τα Παιδαγωγικά τμήματα για την κάλυψη θεμάτων διδακτικής του γνωστικού αντικειμένου).
Παράλληλα, είναι σκόπιμο και χρήσιμο να λειτουργούν προγράμματα ενδοσχολικής επιμόρφωσης και για τους καθηγητές της Πληροφορικής. Προς αυτή την κατεύθυνση, μπορούν να αξιοποιηθούν ήδη επιμορφούμενοι καθηγητές Πληροφορικής για την επιμόρφωση των υπολοίπων σε θέματα εκπαιδευτικού λογισμικού, αξιοποίησης υπαρχόντων τίτλων εκπαιδευτικού λογισμικού στα πλαίσια των μαθημάτων πληροφορικής, κ.λπ.
Είναι επιτακτική η συνεχής υποστήριξη και επιμόρφωση όλων των εκπαιδευτικών Πληροφορικής, σε ότι αφορά στα πορίσματα της Διδακτικής της Πληροφορικής, στο σχεδιασμό των διδακτικών στρατηγικών και προσεγγίσεων και στην οργάνωση εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Είναι σημαντικό να οργανώνονται συνέδρια /ημερίδες κ.λπ. στα οποία να μπορούν να συμμετέχουν οι καθηγητές Πληροφορικής και να παρουσιάζονται εργασίες εκπαιδευτικών, να συζητούνται θέματα της ειδικότητας, κ.λπ.
Διδακτικές προσεγγίσεις
Οι τεχνοκεντρικές διδακτικές προσεγγίσεις φαίνεται ότι κυριαρχούν στη διδασκαλία των μαθημάτων Πληροφορικής κυρίως στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο. Η φιλοσοφία του Προγράμματος Σπουδών (ιδιαίτερα του μαθήματος Πληροφορικής στο Γυμνάσιο και του μαθήματος επιλογής στο Λύκειο), δεν εφαρμόζεται σε μεγάλη κλίμακα και δεν υπάρχει ιδιαίτερη διασύνδεση του μαθήματος με άλλα γνωστικά αντικείμενα. Είναι προφανές ότι η Πληροφορική δε μπορεί να προσεγγισθεί αποτελεσματικά με βάση τα παραδοσιακά διδακτικά μοντέλα, όπου ο δάσκαλος αποτελεί το φορέα γνώσης και ο μαθητής τον αποδέκτη. Θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η αλλαγή αυτή συνιστά ένα δύσκολο διδακτικό εγχείρημα, στο οποίο παρεμβαίνουν ανασταλτικά: α) το συνολικό εκπαιδευτικό πλαίσιο στη Β/θμια εκπαίδευση (και ιδιαίτερα στο Λύκειο), το οποίο είναι προσανατολισμένο στις εξετάσεις, στο οποίο κυριαρχεί η διδασκαλία μετωπικού χαρακτήρα, ενώ απουσιάζουν οι διερευνητικές και συνεργατικές δραστηριότητες, β) οι εμπειρικές διδακτικές προσεγγίσεις οι οποίες κυριαρχούν συνολικά στη σχολική πρακτική, και γ) η ελλιπής προετοιμασία των καθηγητών της Πληροφορικής, οι οποίοι αναπαράγουν τα παραδοσιακά εκπαιδευτικά πρότυπα που ανακαλούν εύκολα από την εμπειρία των σπουδών τους (στη δευτεροβάθμια και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση).
Σε ότι αφορά στα ΤΕΕ, το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο υποχρεώνει να λειτουργούν τμήματα κλάδου Πληροφορικής έως και 30 μαθητών, με αποτέλεσμα να αντιστοιχούν συχνά 3 μαθητές σε κάθε υπολογιστή. Υπό τις συνθήκες αυτές η εκπαίδευση των μαθητών δε μπορεί να είναι αποτελεσματική, καθώς ο χρόνος πρακτικής εξάσκησης είναι περιορισμένος, ενώ δυσχεραίνεται σε μεγάλο βαθμό η παρακολούθηση και βοήθεια-καθοδήγηση αυτών. Προτείνεται η διάθρωση των εργαστηριακών τμημάτων Πληροφορικής να γίνεται με 20 το πολύ μαθητές ή 2 μαθητές ανά υπολογιστή.
Βιβλιογραφία
ACM (1997), ACM Model High School CS Curriculum. Edited by Merritt, S., Bruen, J., C., Philip East, J., Grautham, D., Rice, C., Poulx, K., V., Segal, G & Wolf, C. http://www.acm.org/education/hscur/index.html.
ACM (1999), ACM / K-12 Task Force – Issues. http://www.acm.org/education/k12/
Μακράκης B., & Κοντογιαννοπούλου – Πολυδωρίδη Γ. (1995), Υπολογιστές στην εκπαίδευση: μια κριτική επισκόπηση στο διεθνή χώρο και στην Ελλάδα, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.
Γρηγοριάδου Μ., & Κανίδης Ε. (2000), Διερεύνηση της σημερινής κατάστασης στην Ελλάδα ως προς τη διδασκαλία της Πληροφορικής, τον εξοπλισμό των εργαστηρίων Πληροφορικής και τη χρήση της εκπαιδευτικής τεχνολογίας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, 2ο Πανελλήνιο συνέδριο «Oι τεχνολογίες της Πληροφορικής και της Επικοινωνίας στην Εκπαίδευση», Οκτώβριος 2000, Πανεπιστήμιο Πατρών, Πρακτικά σε CD.
Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕ) (2000), Μελέτη προτύπων για την εισαγωγή και αξιολόγηση των εκπαιδευτικών τεχνολογιών και καινοτομιών στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Παραδότεο Α2: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών και Τμήμα ΜΙΘΕ.
Τζιμογιάννης Α. (2001), Στάσεις και απόψεις καθηγητών Πληροφορικής σχετικά με τη διδασκαλία του αντικειμένου στο Ενιαίο Λύκειο, Πρακτικά 5ου Πανελλήνιου Συνεδρίου με Διεθνή Συμμετοχή «Διδακτική των Μαθηματικών & Πληροφορική στην Εκπαίδευση», Θεσσαλονίκη, 389-397.
Υπ.Ε.Π.Θ. – Π.Ι.α (1998), Η Πληροφορική στο Σχολείο: Ο σχεδιασμός και το έργο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, Δεκέμβριος 1998.
Υπ.Ε.Π.Θ. – Π.Ι.β (2001), Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών, http://www.pi-schools.gr/programs/depps/index.html
Υπ.Ε.Π.Θ. – Π.Ι.γ (2000), Το Προφίλ του Αποφοίτου, Ιανουάριος 2000.


Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

8 Ιαν 2011

Διερεύνηση των περιορισμών και των δυνατοτήτων μιας σχολικής μονάδας και των εκπαιδευτικών της σχετικά με την παιδαγωγική αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. – μια μελέτη περίπτωσης

Του Ευάγγελου Κολτσάκη
Εκπ/κός Δ/θμιας Εκπ/σης, Φυσικός MSc, υπ. Δρ. Α.Π.Θ.



ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η παρούσα εργασία έχει ως στόχο να μελετήσει τη συμμετοχή μιας σχολικής μονάδας Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στις εξελίξεις σχετικά με την παιδαγωγική αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. και να διερευνήσει τους περιορισμούς και τις δυνατότητες στους ρόλους του σχολείου και των εκπαιδευτικών του.

Αποτελεί μια μελέτη περίπτωσης και, αν και δεν μπορεί να αποτελέσει βάση γενίκευσης, επιχειρεί μια διερεύνηση της ισχύουσας κατάστασης, σε μια χρονική περίοδο κατά την οποία συντελούνται σημαντικές σχετικές αλλαγές.

Η σημασία και οι δυσκολίες της ένταξης των Τ.Π.Ε. στην Εκπαίδευση

Με τους όρους Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.) ή/και Νέες Τεχνολογίες (Ν.Τ.), νοούνται οι σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες που επιτρέπουν την κωδικοποίηση, επεξεργασία, αποθήκευση, αναζήτηση, ανάκληση και μετάδοση της πληροφορίας σε ψηφιακή μορφή, με χρήση υπολογιστών και δικτύων υπολογιστών...

Η εισαγωγή των Τ.Π.Ε. στην Εκπαίδευση αποτελεί αναγκαιότητα που δεν επιδέχεται σχεδόν καμία αμφιβολία (Κ.Ε.Ε., 2006) και η ορθή αξιοποίησή τους, αναμένεται να επιφέρει ουσιαστικές καινοτομίες, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, τόσο στα μέσα διδασκαλίας όσο και στη μαθησιακή-διδακτική διαδικασία αυτή καθεαυτή. Απώτερος στόχος μέσα από τις νέες αυτές μαθησιακές διαδικασίες είναι να προωθηθεί η διερευνητική και η συνεργατική μάθηση και γενικότερα η απόκτηση νέων γνωστικών δεξιοτήτων από τους μαθητές. Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την παροχή και από την αξιοποίηση κατάλληλης υλικοτεχνικής υποδομής καθώς και από την εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού.

Εκπαιδευτικά συστήματα προηγμένων χωρών προσπαθούν να ενσωματώσουν τις Τ.Π.Ε. γόνιμα στο σχολικό πρόγραμμα διδασκαλίας και τις αντιμετωπίζουν ως μοχλό ανάπτυξης και προόδου. Η παιδαγωγική τους αξιοποίηση θεωρείται μια πολλά υποσχόμενη εκπαιδευτική καινοτομία (UNESCO, 2005* Κ.Ε.Ε., 2006) και έτσι, τα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί αποκτούν νέους ρόλους, με κύριους προσανατολισμούς την προετοιμασία μαθητών για τη νέα κοινωνία της γνώσης, της δημιουργίας και της τεχνολογίας.

Ορισμένες από τις «προκλήσεις» που αντιμετωπίζουν τα νέα μαθησιακά περιβάλλοντα με την εισαγωγή των Τ.Π.Ε. είναι: η ανάγκη για αξιολόγηση κάτω από τους νέους όρους, η εμμονή στην παράδοση, αμφιβολίες για τις νέες εκπαιδευτικές μεθόδους, αμφιβολίες για την αναδιοργάνωση, δυσκολίες στην αυτόνομη μάθηση (elearningeuropa.info, 2006).

Η επικρατούσα κατάσταση στο σημερινό Ελληνικό Σχολείο.

Υπάρχει πλέον πληθώρα δημοσιεύσεων σχετικά με την επικρατούσα κατάσταση στο σημερινό Ελληνικό Εκπαιδευτικό σύστημα σε σχέση με τις Τ.Π.Ε. (Ε.Τ.Π.Ε., 2006* K.E.E., 2006). Προγράμματα επιμόρφωσης εκπαιδευτικών βρίσκονται σε εξέλιξη, λογισμικά και ηλεκτρονικές πύλες σχεδιάζονται για εκπαιδευτική χρήση και επιχειρούνται προγράμματα για τη σύνδεση των σχολείων με την Κοινωνία της Πληροφορίας (E.A.I.T.Y., 2006).

Από τη μελέτη της σχετικής βιβλιογραφίας, προκύπτει ότι η αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. για τη μετεξέλιξη των εκπαιδευτικών πρακτικών είναι εφικτή, αλλά απαιτεί σημαντικές αλλαγές, ιδίως στις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τη διαδικασία της μάθησης καθώς και στις αντιλήψεις τους για το ρόλο των Τ.Π.Ε. στην εκπαιδευτική διαδικασία (Κονιδάρη, 2005). Η υλοποίηση αυτών των αλλαγών προϋποθέτει την ενεργό συμμετοχή των ίδιων των διδασκόντων, απαιτεί συστηματική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, ιδίως στις εκπαιδευτικές χρήσεις των Τ.Π.Ε., διαρκή υποστήριξη του έργου τους και χρόνο για την εδραίωσή τους (Δημητρακοπούλου, 2003). Όμως η διάχυση της χρήσης των Τ.Π.Ε. αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολη (Δαπόντες, 2001). Οι εκπαιδευτικοί προσυπογράφουν την αξία της διδασκαλίας που υποστηρίζεται με Τ.Π.Ε. όταν συνειδητοποιούν ότι είναι δυνατό να υποστηριχθούν αποτελεσματικά χρήσιμες μαθησιακές εμπειρίες που οδηγούν σε θετικά αποτελέσματα. Αυτή η κατανόηση τους καθοδηγεί να προσαρμόσουν και να ενσωματώσουν τα νέα εργαλεία των Τ.Π.Ε. στις καθιερωμένες διδακτικές μεθόδους. Όμως, δεν δέχονται άνευ όρων οποιοδήποτε καινοτόμο μετασχηματισμό της διδασκαλίας, εξαιτίας της ασυμβατότητας που αντιλαμβάνονται μεταξύ της παραδοσιακής σχολικής δομής και της προτεινόμενης καινοτομίας αλλά και των εμποδίων που εμφανίζονται σε σχέση με τις ισχύουσες ρυθμίσεις του σχολικού περιβάλλοντος (Δημητριάδης, Μπάρμπας, Ψύλλος & Πομπόρτσης, 2004).

Οι μαθητές χρησιμοποιούν Η/Υ σε μεγάλα ποσοστά, στο σπίτι αλλά και στο σχολείο, κατά κύριο λόγο όμως για ψυχαγωγία και λιγότερο για εργασίες για το σχολείο (Κ.Ε.Ε., 2006* Νικολοπούλου, 2002). Παράλληλα, πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι ενώ αυξάνεται η χρήση των Τ.Π.Ε. σε πανελλαδικό καθώς και σε παγκόσμιο επίπεδο, οι μαθητές τις χρησιμοποιούν πολύ λιγότερο στο σχολικό περιβάλλον απ’ ότι στο σπίτι, αν και αυτοί που γενικά τις χρησιμοποιούν φαίνεται να έχουν καλύτερες σχολικές επιδόσεις (OECD, 2006).

Κοινή συνιστώσα όλων των ερευνών αποτελεί η παραδοχή ότι η επιτυχής ενσωμάτωση των Τ.Π.Ε. στη διδακτική πράξη, προϋποθέτει τη διερεύνηση και αναδιαμόρφωση των γενικότερων στάσεων, πεποιθήσεων και πρακτικών των εκπαιδευτικών σχετικά με τη μαθησιακή διαδικασία και το ρόλο τους σ’ αυτήν.

Ο στόχος και τα ερευνητικά ερωτήματα της έρευνας

Καθώς στόχος της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση της συμμετοχής μιας σχολικής μονάδας στις εξελίξεις σχετικά με την παιδαγωγική αξιοποίηση των Τ.Π.Ε., τίθενται τα ακόλουθα ερευνητικά ερωτήματα προς διερεύνηση:
1. ποιές στάσεις τηρούν οι εκπαιδευτικοί και οι διοικούντες της σχολικής μονάδας απέναντι στις Τ.Π.Ε., πως τις αντιμετωπίζουν και ποιος ο βαθμός εξοικείωσής τους με αυτές;
2. κατά πόσο είναι ενημερωμένοι/επιμορφωμένοι οι εκπαιδευτικοί του σχολείου σχετικά με την παιδαγωγική αξιοποίηση των Τ.Π.Ε.;
3. κατά πόσο οι Τ.Π.Ε. ενσωματώνονται στη διδακτική διαδικασία και ποιες τάσεις παρατηρούνται στις μεθόδους και στις μορφές διδασκαλίας που αξιοποιούν οι εκπαιδευτικοί, όταν διδάσκουν με τη βοήθεια Τ.Π.Ε.;
4. κατά πόσο επαρκεί και κατά πόσο αξιοποιείται ο υπάρχων υλικοτεχνικός εξοπλισμός;
5. εμφανίζονται τυχόν δυσλειτουργίες στη χρήση των Τ.Π.Ε. στις εκπαιδευτικές διαδικασίες;

Η μέθοδος της έρευνας και τα εργαλεία συλλογής δεδομένων

Η παρούσα έρευνα/μελέτη περίπτωσης, έχει διερευνητικό και επεξηγηματικό χαρακτήρα. Στη σχολική μονάδα, η οποία εδρεύει σε αγροτική περιοχή, συστεγάζονται ένα Γυμνάσιο και ένα Ενιαίο Λύκειο, τα οποία χρησιμοποιούν από κοινού τον κτιριακό και τον υλικοτεχνικό εξοπλισμό του συγκροτήματος. Φοιτούν σε αυτήν περίπου 200 μαθητές και οι δυο σύλλογοι διδασκόντων αποτελούνται συνολικά από περίπου 30 εκπαιδευτικούς. Στο σχολείο υπάρχει εργαστήριο πληροφορικής, βιβλιοθήκη και εργαστήριο φυσικών επιστημών, που διαθέτουν Η/Υ συνδεμένους στο διαδίκτυο, πλέον δε με ευρυζωνική σύνδεση. Υπάρχουν επίσης αρκετά σύγχρονα εργαλεία όπως βιντεοπροβολείς, τηλεοράσεις, συσκευές αναπαραγωγής video, CD και DVD, καθώς και αρκετά εκπαιδευτικά λογισμικά. Τα γραφεία των Διευθυντών και οι χώροι γραμματείας διαθέτουν Η/Υ, ενώ δεν υπάρχει σχετικός εξοπλισμός στο γραφείο των εκπαιδευτικών.

Θεωρήσαμε ότι η αναζήτηση θα πρέπει να γίνει στην περιοχή του τριγώνου που έχει στις κορυφές του τους εκπαιδευτικούς, τους μαθητές και τη διοίκηση. Οι εκπαιδευτικοί είναι αυτοί οι οποίοι καλούνται να εφαρμόσουν και να αναδιαμορφώσουν τις νέες εκπαιδευτικές μεθόδους στην πράξη. Η διοίκηση της σχολικής μονάδας αποτελεί τον παράγοντα που θα μεταφέρει σχεδιασμούς και πολιτικές στη σχολική μονάδα, θα υποστηρίξει και ίσως θα ενθαρρύνει τις εφαρμογές νέων μεθόδων και θα αξιολογήσει τα αποτελέσματα. Οι μαθητές είναι αυτοί που θα είναι οι τελικοί κύριοι αποδέκτες των όποιων αλλαγών, επιφορτισμένοι και αυτοί με την υποχρέωση ενεργού συμμετοχής στις νέες μεθόδους.

Για την υλοποίηση της έρευνας και στα πλαίσια της αναζήτησης μιας πιο ολιστικής άποψης, επιλέχθηκε η μεθοδολογική τριγωνοποίηση: χρησιμοποιήθηκαν για τη συλλογή των δεδομένων πολλαπλά ερευνητικά εργαλεία και συνδυασμός ερευνητικών μεθόδων (ποσοτική όσο και ποιοτική μέθοδος συλλογής και ανάλυσης δεδομένων), προκειμένου να διασφαλιστεί υψηλός βαθμός εγκυρότητας και αξιοπιστίας. Για τον ίδιο σκοπό, το υπό έρευνα θέμα προσεγγίστηκε από πολλαπλές πλευρές: από την πλευρά της διοίκησης της σχολικής μονάδας, των εκπαιδευτικών και των μαθητών.


Με βάση τους στόχους και τα ερωτήματα της έρευνας, σε συνδυασμό με τις δυνατότητες και τους περιορισμούς για την πραγματοποίησή της, σχεδιάστηκε η πραγματοποίηση λεπτομερειακών και σε βάθος συνεντεύξεων, σε συνδυασμό με συλλογή δεδομένων μέσω ερωτηματολογίων.

Καθώς η χρήση των Τ.Π.Ε., τόσο από τους εκπαιδευτικούς όσο και από τους μαθητές, προϋποθέτει εξοικείωση με αυτές, διερευνήθηκε αρχικά μέσω δυο ερωτηματολογίων (στο σύνολο των εκπαιδευτικών και των μαθητών της σχολικής μονάδας) το κατά πόσο και κατά ποιο τρόπο α) οι μαθητές διαθέτουν/χρησιμοποιούν Η/Υ και εργαλεία Τ.Π.Ε., και β) οι εκπαιδευτικοί διαθέτουν/χρησιμοποιούν Η/Υ και εργαλεία Τ.Π.Ε. και εμπλέκονται σε διαδικασίες σχετικής επιμόρφωσης.

Στη συνέχεια, και αφού η επεξεργασία των δεδομένων που συλλέχθηκαν μέσω των ερωτηματολογίων έδωσε μια αρχική εικόνα σχετικά με τη χρήση των βασικών εργαλείων Τ.Π.Ε., ακολούθησαν συνεντεύξεις με τους 2 διευθυντές, με 7 εκπαιδευτικούς και με 7 μαθητές του σχολείου, με σκοπό την εμβάθυνση στην προσπάθεια απάντησης των ερωτημάτων της έρευνας. Επιδιώχθηκε να πραγματοποιηθούν συνεντεύξεις με εκπαιδευτικούς που η σύνθεσή τους αποτελούσε όσο το δυνατό μεγαλύτερο φάσμα ως προς φύλο, ειδικότητα, προϋπηρεσία κλπ.

Επεξεργασία των δεδομένων και αποτελέσματα

Από τη στατιστική επεξεργασία των ερωτηματολογίων προκύπτουν μεταξύ άλλων τα παρακάτω αποτελέσματα (μερικά από τα οποία παρουσιάζονται σχηματικά στο Διάγραμμα 1): Οι μαθητές, σε σημαντικό ποσοστό διαθέτουν Η/Υ στο σπίτι και από αυτούς οι μισοί έχουν σύνδεση στο διαδίκτυο. Σχεδόν όλοι οι μαθητές που διαθέτουν υπολογιστή τον χρησιμοποιούν για παιχνίδια, ψυχαγωγία και διασκέδαση, ενώ μόλις 1 στους 3 για θέματα σχετικά με την Εκπαίδευση. Σε πολύ μικρότερα ποσοστά χρησιμοποιούν τον υπολογιστή και το διαδίκτυο στο σχολείο.

Ανάμεσα στους μαθητές του Γυμνασίου και στους μαθητές του Λυκείου παρατηρούνται σχετικά σημαντικές διαφοροποιήσεις. Οι του Λυκείου, χρησιμοποιούν περισσότερο τον υπολογιστή για θέματα σχετικά με την Εκπαίδευση, για αναζήτηση πληροφοριών και για ηλεκτρονική αλληλογραφία. Από την άλλη μεριά, οι μαθητές του Γυμνασίου είναι κάτοχοι υπολογιστή σε μεγαλύτερο ποσοστό από αυτό των μαθητών του Λυκείου.


Διάγραμμα 1: Μερικά αποτελέσματα από την επεξεργασία των ερωτηματολογίων


Όπως σαφώς φαίνεται από το Διάγραμμα 1, παρατηρούνται μεγάλες διαφορές ανάμεσα στους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς, σχετικά με την κατοχή οικιακού Η/Υ, τη σύνδεση στο διαδίκτυο και τον τρόπο χρήσης του. Οι εκπαιδευτικοί κατέχουν σχεδόν όλοι Η/Υ, συνδεμένο στο διαδίκτυο, και τον χρησιμοποιούν κυρίως για θέματα σχετικά με την Εκπαίδευση και λιγότερο για παιχνίδια, ψυχαγωγία και διασκέδαση. Είναι όμως ενδιαφέρον το ότι: α) δεν χρησιμοποιούν γενικά την ηλεκτρονική αλληλογραφία, β) μόνο οι μισοί χρησιμοποιούν τους υπολογιστές και το διαδίκτυο στο σχολείο και γ) λιγότεροι από 4 στους 10 δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν υπολογιστές και εκπαιδευτικά λογισμικά στο μάθημά τους.

Από τη θεματική ανάλυση των απομαγνητοφωνημένων συνεντεύξεων, προκύπτει ότι σε γενικές γραμμές, οι Τ.Π.Ε. ελάχιστα αξιοποιούνται παιδαγωγικά στη σχολική μονάδα. Χρησιμοποιούνται εργαλεία Τ.Π.Ε. κυρίως για γραμματειακή υποστήριξη και σε λίγες περιπτώσεις για συγγραφή εργασιών από τους μαθητές, για αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο, για παρουσιάσεις σε εκδηλώσεις. Η σχολική μονάδα δεν διαθέτει καν ιστότοπο στο διαδίκτυο. Ουσιαστική παιδαγωγική αξιοποίηση γίνεται από μεμονωμένες περιπτώσεις/εξαιρέσεις εκπαιδευτικών στο μάθημά τους, καθώς και μέσω της σχολικής εφημερίδας, η οποία εκδίδεται σε ψηφιακή μορφή, με πλούσιο υλικό και διανέμεται μέσω CD ή DVD. Οι εκπαιδευτικοί που έχουν παρακολουθήσει προγράμματα επιμόρφωσης στη γενική χρήση των Τ.Π.Ε. έχουν εξοικειωθεί και κινητοποιηθεί αρκετά, ενώ οι υπόλοιποι δείχνουν πλέον να μειονεκτούν.

Έτσι, οι απαντήσεις στα ερευνητικά ερωτήματα διαμορφώνονται ως εξής:
1. Οι εκπαιδευτικοί και οι διοικούντες της σχολικής μονάδας τηρούν θετική γενικά στάση απέναντι στις Τ.Π.Ε., τις αντιμετωπίζουν ως χρήσιμα επικουρικά εργαλεία και εποπτικά μέσα διδασκαλίας, αλλά είναι εξοικειωμένοι σε μικρό βαθμό, κυρίως σχετικά με τις βασικές δεξιότητες στη χρήση υπολογιστών και όχι σχετικά με την παιδαγωγική τους αξιοποίηση.
2. Οι εκπαιδευτικοί του σχολείου είναι καθόλου έως ελάχιστα ενημερωμένοι (ή δεν μπορούν να φανταστούν τις σχετικές δυνατότητες) σχετικά με την παιδαγωγική αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. και επιζητούν αλλά δεν τους προσφέρεται η απαραίτητη επιμόρφωση. Διατηρούν επιφυλάξεις ως προς την ποιότητα της όποιας επιμόρφωσης και προτιμούν εξειδικευμένη επιμόρφωση στο αντικείμενό τους και, ακόμη περισσότερο, στα μαθήματα που διδάσκουν την κάθε χρονιά.
3. Οι Τ.Π.Ε. ελάχιστα, με δυσκολίες και κατ’ εξαίρεση, ενσωματώνονται στη διδακτική διαδικασία και, όταν αυτό συμβαίνει, οι εκπαιδευτικοί αποκομίζουν θετικότατα αποτελέσματα, αλλάζοντας αρκετά τον τρόπο δουλειάς τους, επιζητώντας περισσότερη και εξειδικευμένη επιμόρφωση και ευρύτητα εφαρμογής.
4. Ο υπάρχων εξοπλισμός του σχολείου θεωρείται επαρκής για την πλειοψηφία των εκπαιδευτικών, που δεν τον αξιοποιεί, ενώ, όσοι εκπαιδευτικοί μπήκαν στη διαδικασία αξιοποίησής του, συνάντησαν ανάγκη για ανανέωση και συμπλήρωσή του.
5. Η κυριότερη δυσλειτουργία στη χρήση των Τ.Π.Ε. στις εκπαιδευτικές διαδικασίες που καταγράφηκε, ήταν η μη συνήθεια των μαθητών να διδάσκονται και να μαθαίνουν με νέους τρόπους. Ενώ ενθουσιάζονται και κινητοποιούνται, μη συνηθισμένοι να δουλεύουν με αυτόν τον τρόπο, θεωρούν τη μελέτη και διδασκαλία μέσω Τ.Π.Ε. κάτι που δεν εμπίπτει στις διαδικασίες του σχολείου.

Συζήτηση και συμπεράσματα

Τα αποτελέσματα της ανάλυσης τόσο των ποσοτικών όσο και των ποιοτικών δεδομένων, συμφωνούν γενικά με όσα αντίστοιχα αναφέρονται στη σχετική βιβλιογραφία που μελετήθηκε (όπως ο βαθμός και ο τρόπος χρήσης των Τ.Π.Ε. από τους μαθητές, η θετική στάση των εκπαιδευτικών απέναντι στις Τ.Π.Ε. και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, κυρίως λόγω έλλειψης επιμόρφωσης).

Οι σημαντικότερες διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται ανάμεσα στα βιβλιογραφικά δεδομένα και στα ερευνητικά αποτελέσματα είναι οι ακόλουθες:
• Οι εκπαιδευτικοί είναι πλέον αρκετά εξοικειωμένοι στις βασικές δεξιότητες στη χρήση Τ.Π.Ε.. Χρησιμοποιούν σχεδόν στο σύνολό τους Η/Υ και διαδίκτυο, όχι όμως στο σχολείο, αλλά στο σπίτι για προσωπική χρήση. Κάποιοι δε, δεσμεύουν πόρους του σχολικού εξοπλισμού για προσωπική τους χρήση.
• Η άποψη των εκπαιδευτικών για την ποσότητα και κυρίως για την ποιότητα των επιμορφωτικών προγραμμάτων δεν είναι τόσο θετική όσο καταγράφεται σε επίσημες αναφορές.

Αποτελέσματα που εξήχθησαν από την έρευνα και δεν εντοπίστηκαν στη βιβλιογραφία, είναι τα εξής:
1. Οι εκπαιδευτικοί έχουν πλέον τη θέληση και τις ελάχιστες απαιτούμενες γνώσεις για να χρησιμοποιήσουν τις Τ.Π.Ε. συστηματικά στη δουλειά τους. Θα τις χρησιμοποιούσαν αν αυτό ήταν υποχρεωτικό από το Α.Π., αν υπήρχε επαρκής και εύχρηστος εξοπλισμός και αίθουσα ανά εκπαιδευτικό ή ανά ειδικότητα και αν πραγματοποιούνταν ουσιαστική επιμόρφωση.
2. Οι μαθητές του Γυμνασίου, θεωρούν τα εργαλεία Τ.Π.Ε. περισσότερο παιχνίδι, παρά εργαλεία μάθησης, και κρατούν αντίστοιχη στάση απέναντί τους. Οι μαθητές του Λυκείου αντίθετα, ενώ αναγνωρίζουν ότι μπορούν να αποκομίσουν πολλά από τη χρήση τέτοιων εργαλείων, αποφεύγουν την ενασχόληση με αυτά (παρά τις όποιες προσπάθειες και προτροπές των εκπαιδευτικών), έχοντας (κυρίως οι των μεγαλύτερων τάξεων) να προετοιμαστούν εντατικά –με τον κλασικό τρόπο- για τις εισαγωγικές εξετάσεις για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
3. Η μη πολυετής παραμονή των εκπαιδευτικών σε τέτοιου τύπου (μη αστικά) σχολεία (όπου οι περισσότεροι παραμένουν 1 έως 3 έτη αναμένοντας μετάθεση πιο κοντά στον τόπο κατοικίας τους) δυσχεραίνει την εξοικείωσή τους με τον εξοπλισμό του σχολείου και δίνει στον τρόπο δουλειάς τους προσωρινό χαρακτήρα.

Θεωρείται απαραίτητη η επανάληψη της έρευνας στο κοντινό μέλλον, καθώς η εικόνα που σχηματίστηκε για την επικρατούσα κατάσταση χαρακτηρίζεται από μια δυναμική συνεχών αλλαγών που σχετίζονται με τα ερωτήματα αυτής της έρευνας.

Συνοψίζοντας, καταγράφηκε γενικά συμφωνία με όσα αναφέρονται στη σχετική βιβλιογραφία, αλλά και κάποιες διαφοροποιήσεις. Διαφάνηκε τελικά, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια της τελευταίας τριετίας, μια συνεχής αλλαγή, με μικρή αλλά σημαντική διείσδυση των Ν.Τ στην εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά με πολλά και μεγάλα εμπόδια ακόμη να παραμένουν και να περιορίζουν κατά πολύ το ρυθμό και την αποτελεσματικότητα αυτής της διείσδυσης. Όλοι οι εμπλεκόμενοι παράγοντες χρησιμοποιούν με αυξανόμενη συχνότητα και σημασία τις Ν.Τ. στην καθημερινή τους ενασχόληση, αλλά σχεδόν αποκλειστικά για προσωπικές χρήσεις και ανάγκες. Βρίσκονται ακόμη στη φάση της αφομοίωσης της χρήσης των Τ.Π.Ε. και, η μετάβαση στην παιδαγωγική τους αξιοποίηση θα μπορέσει ίσως να επιτευχθεί όταν ξεπεραστούν τα παραπάνω εμπόδια.

Κολτσάκης Ευάγγελος

Βιβλιογραφικός πίνακας

elearningeuropa.info (2006). Μία πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.elearningeuropa.info/ (6/7/2006).
OECD (2006). Are Students Ready for a Technology-Rich World?: What PISA Studies Tell Us. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: https://www.oecd.org/document/14/0,2340,en_2649_33723_36002382_1_1_1_1,00.html (6/7/2006).
UNESCO (2005). ICT in schools – a handbook for teachers. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001390/139028e.pdf (6/7/2006).
Δαπόντες, Νίκος (2001). Η κοινωνία της πληροφορίας: η εκπαιδευτική διάσταση. Πρακτικά 1ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της "Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Τ.Π.Ε. στην Εκπαίδευση" - Ε.Τ.Π.Ε., 41-48.
Δημητρακοπούλου, Αγγελική (2003). Διαστάσεις αξιοποίησης των Τ.Π.Ε. στην Ελληνική Εκπαίδευση: υπάρχουσα κατάσταση και ενέργειες βελτίωσης. Πρακτικά 2ου Συνεδρίου στη Σύρο – Τ.Π.Ε. στην Εκπαίδευση, 30-41.
Δημητριάδης Σταύρος, Μπάρμπας Αλέξανδρος, Ψύλλος Δημήτριος, Πομπόρτσης Ανδρέας (2004). Μετασχηματιστικές διεργασίες στο πλαίσιο Εκπαίδευσης του παραδοσιακού σχολείου κατά την εισαγωγή των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών. Πρακτικά 4ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της "Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Τ.Π.Ε. στην Εκπαίδευση" – Ε.Τ.Π.Ε..
Ε.Α.Ι.Τ.Υ. (2005). Ο Εκπαιδευτικός και οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http:// www.cti.gr/epimorfosi/ journal/index.html (6/7/2006).
Ε.Τ.Π.Ε. (2006). Πρακτικά Συνεδρίων Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Τ.Π.Ε. στην Εκπαίδευση. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.etpe.gr/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=1 (6/7/2006).
Κ.Ε.Ε. (2006). Έρευνες. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.kee.gr/html/research_main.php (6/7/2006).
Κονιδάρη, Ελένη (2005). Νέες Τεχνολογίες στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: Στάσεις και πεποιθήσεις των ελλήνων εκπαιδευτικών απέναντι στους H/Y. Σύγχρονη Εκπαίδευση, 141, 143-156.
Νικολοπούλου, Κλεοπάτρα (2002). Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες. ‘Οι Τ.Π.Ε. στην Εκπαίδευση’, Τόμος B’, Επιμ. Α. Δημητρακοπούλου, Πρακτικά 3ου Συνεδρίου ΕΤ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Ρόδος, Καστανιώτης, 315-320.

Πηγή Ανάκτησης:
eduportal
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

13 Δεκ 2010

Οι ΤΠΕ στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτικών: Σκοποί, Στόχοι και Περιεχόμενα, Μεθοδολογικές και Οργανωτικές Αρχές

Της Ελένης Ντρενογιάννη
Από:
Πρακτικά Εργασιών 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «Διδακτική της Πληροφορικής»
Α. Τζιμογιάννης (επιμ.)
Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
Κόρινθος, 7-9 Οκτωβρίου 2005




Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

10 Σεπ 2010

Οι ΤΠΕ στην εκπαίδευση: Θέσεις και Αντιθέσεις


Κείμενο του διαχειριστή του blog

Περίληψη
Στόχος του άρθρου είναι να καταδείξει ότι η υιοθέτηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία πάσχει από συνολική θεώρηση και προγραμματισμό, ενώ παράλληλα ακολουθεί την πρακτική που έχει εφαρμοσθεί σε όλες τις εκπαιδευτικές αλλαγές τα τελευταία χρόνια τόσο στην πρωτοβάθμια όσο και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Με συγκεκριμένα παραδείγματα καταδεικνύεται ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα έχει να διανύσει ακόμα πολύ δρόμο μέχρι να φτάσει στο σημείο να υιοθετήσει αποτελεσματικά τη χρήση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική πρακτική.
Abstract
The aim of this article is to demonstrate that the adoption of ICT in the educational process suffers from an overall vision and planning, while following the practice that has been applied to all educational changes in recent years in both primary and secondary education...

Specific examples showing that the Greek educational system has to overcome many difficulties until of an effective use of ICT in educational practice.
H συζήτηση που γίνεται για την εφαρμογή των ΤΠΕ στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, μοιάζει να είναι περισσότερο προφάσεις εν αμαρτίες, παρά ουσιαστική και κυρίως αποτελεσματική. Η αναγκαιότητα εκσυγχρονισμού της εκπαίδευσης με την υιοθέτηση (και) νέων ψηφιακών μεθόδων διδασκαλίας είναι αδιαμφισβήτητη και αποτελεί κοινή πρακτική όλων των σύγχρονων εκπαιδευτικών συστημάτων παγκοσμίως. Μία ανασκόπηση στη δομή των προγραμμάτων σπουδών αλλά και στις μεθόδους διδασκαλίας που εφαρμόζονται στις αναπτυγμένες χώρες, είναι αρκετή για να πείσει και τον πιο δύσπιστο, ότι η εφαρμογή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση αποτελεί προϊόν μακροχρόνιου σχεδιασμού και καλά μελετημένων σταδιακών βημάτων.
Στην Ελλάδα οι όποιες προσπάθειες, μοιάζουν να είναι σπασμωδικές και μεμονωμένες. Ωστόσο, είναι αλήθεια πως τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει αρκετά βήματα εκσυγχρονισμού του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, άλλα μεγάλα και καινοτόμα και άλλα δειλά και φοβισμένα. Σε κάθε περίπτωση πάντως, η είσοδος των ΤΠΕ στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση πάσχει από κεντρικό σχεδιασμό και ολοκληρωμένη οπτική θεώρηση.
Κάνοντας μια σύντομη αναδρομή στο πρόσφατο παρελθόν, θα διαπιστώσουμε ότι η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στις ΤΠΕ, η εγκατάσταση εργαστηρίων πληροφορικής σε όλα τα γενικά λύκεια με σύνδεση στο διαδίκτυο, η παροχή φορητών υπολογιστών (net books) στους μαθητές της Α’ γυμνασίου, το πρόγραμμα επιμόρφωσης των γονιών των μαθητών του γυμνασίου (goneis.gr) στις ΤΠΕ, τα λογισμικά διαχείρισης που χρησιμοποιούν τα σχολεία και οι διευθύνσεις εκπαίδευσης (π.χ. epafos, e-data center, e-school κλπ), τα προγράμματα επιμόρφωσης του Εθνικού Κέντρου δημόσιας Διοίκησης στις ΤΠΕ που απευθύνονται και σε εκπαιδευτικούς είναι ορισμένα από τα σημαντικά βήματα που έγιναν στην κατεύθυνση της υιοθέτησης των ΤΠΕ στη σχολική πρακτική.
Επιπρόσθετα, η παροχή 10 φορητών υπολογιστών σε 1.200 ολοήμερα δημοτικά, η μελλοντική χρήση διαδραστικού πίνακα στα γυμνάσια και λύκεια από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο και οι υπόλοιπες ανακοινώσεις του υπουργείου παιδείας και δια βίου μάθησης για το ηλεκτρονικό σχολείο, καταδεικνύουν ότι η εφαρμογή των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία συνεχίζει να αποτελεί μια δυναμική διαδικασία.
Στον αντίποδα όλων αυτών όμως θα μπορούσαμε να σημειώσουμε κατ΄ απόλυτη αντιστοιχία ότι η πρώτη φάση της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στις ΤΠΕ ολοκληρώθηκε πριν από χρόνια ενώ η δεύτερη φάση που αφορά στην επιμόρφωση ανά ειδικότητα μόλις που ξεκίνησε. Η χρονική απόσταση που μεσολάβησε μεταξύ των δύο φάσεων, κατέστησε τη γνώση που απόκτησε η μεγάλη πλειοψηφία των εκπαιδευτικών ανεφάρμοστη.
Τα σχολικά εργαστήρια πληροφορικής είναι πλέον απαρχαιωμένα, χωρίς συμβόλαια τεχνικής υποστήριξης, με λογισμικό που έχει πλέον αποσυρθεί και στην ουσία ανενεργά καθόσον η πληροφορική διδάσκεται μία (1) μόνο ώρα την εβδομάδα στις τρεις τάξεις του γυμνασίου και δύο (2) ώρες την εβδομάδα ως μάθημα επιλογής(!) στο γενικό λύκειο. Οι φορητοί υπολογιστές που δόθηκαν στους μαθητές της Α΄ γυμνασίου και η επιμόρφωση των γονιών τους στις ΤΠΕ έγινε χωρίς προηγούμενη αναμόρφωση του ωρολογίου προγράμματος τόσο αναφορικά με τις ώρες διδασκαλίας της πληροφορικής όσο και με το περιεχόμενο των μαθημάτων προκειμένου η χρήση των υπολογιστών να καταστεί αποτελεσματικά και κυρίως χρήσιμη για μαθητές και γονείς. Τα λογισμικά που χρησιμοποιούν σχολεία και διευθύνσεις εκπαίδευσης είναι γεγονός πως διευκολύνουν τη διαχείριση, μολονότι παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα λειτουργικότητας. Είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική η περίπτωση του λογισμικού e-data center για τη μηχανογραφική καταχώρηση των αιτήσεων μετάθεσης των εκπαιδευτικών, καθώς η εφαρμογή του παρουσίασε τεράστιες δυσλειτουργίες τη χρονιά εφαρμογής του (2008-2009) που ξεπεράστηκαν χάρη στην υπερπροσπάθεια των εκπαιδευτικών που κλήθηκαν να το εφαρμόσουν. Τα προγράμματα του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης είναι πολύ δύσκολο να τα παρακολουθήσουν οι εκπαιδευτικοί δεδομένου ότι δεν είναι εύκολο να απουσιάσουν για μία εβδομάδα από το σχολείο τους, ενώ η παρακολούθησή τους πέραν του ωραρίου εργασίας είναι πρακτικά αδύνατη λόγω των ωρών που ημερήσιας παρακολούθησης που απαιτούν (7 ώρες κάθε μέρα για μία εβδομάδα). Η παροχή φορητών υπολογιστών στα δημοτικά και η αναμενόμενη χρήση τους από τους δασκάλους προσκρούει στην έλλειψη επιμόρφωσης ή στην καλύτερη περίπτωση στην απαξίωση της γνώσης των δασκάλων που καλούνται να χρησιμοποιήσουν κάτι που τους είναι άγνωστο ή κάτι για το οποίο η επιμόρφωση που έλαβαν ήταν πριν από αρκετά χρόνια. Η χρήση διαδραστικού πίνακα σε σχολεία που αντιμετωπίζουν αδιανόητα για πολλούς προβλήματα (π.χ. έλλειψη κουρτινών, μπριζών κ.α.) και τα οποία στεγάζονται σε εντελώς ακατάλληλα και επικίνδυνα κτήρια που δεν πληρούν καμία απολύτως προδιαγραφή εκπαιδευτικού χώρου, φαντάζει περισσότερο πολυτέλεια παρά αδήριτη ανάγκη.
Διαπιστώνουμε επομένως εύκολα, ότι οι όποιες προσπάθειες εφαρμογής των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία είτε πρόκειται για μεγάλα και καινοτόμα βήματα, είτε για μικρότερης έκτασης παρεμβάσεις έγιναν χωρίς συνολική θεώρηση και σχεδιασμό. Τα αποτελέσματα των παρεμβάσεων αυτών ήταν αδιαμφισβήτητα θετικά. Ωστόσο θα μπορούσαν να ήταν ακόμα περισσότερο ευεργετικά για το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας εφόσον θα αποτελούσαν προϊόν μακροχρόνιου και συνολικού σχεδιασμού από ειδικούς του χώρου προκειμένου να μπορούμε να μιλάμε για ένα πραγματικά και όχι κατ΄ ευφημισμό ηλεκτρονικό σχολείο.
Προσπερνώντας τις όποιες θέσεις και αντιθέσεις αναφορικά με την χρήση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την ιδιαίτερα επιφυλακτική (στην καλύτερη περίπτωση) στάση που τηρούν οι συνδικαλιστικές ενώσεις των καθηγητών και των δασκάλων (ΟΛΜΕ και ΔΟΕ αντίστοιχα) απέναντι σε κάθε καινούρια προσπάθεια για ενσωμάτωση των ΤΠΕ στη εκπαιδευτική διαδικασία. Η επιφυλακτικότητα των εκπροσώπων των εκπαιδευτικών δεν αφορά μόνο στις νέες τεχνολογίες αλλά γενικότερα σε κάθε αλλαγή που προωθείται από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία του υπουργείου παιδείας και αυτό δεν είναι κάτι ανεξήγητο και απρόσμενο.
Οι αλλαγές που προωθούνται κάθε φορά στην παιδεία, επομένως και όλες όσες αφορούν και στη χρήση των ΤΠΕ, σπανίως αποτελούν προϊόν συμμετοχής των άμεσα ενδιαφερομένων εκπαιδευτικών. Οι όποιοι δημόσιοι διάλογοι και διαβουλεύσεις εξαντλούνται σε ζητήματα τυπικά και ουδόλως ουσιαστικά, καθώς το περιεχόμενο των εκάστοτε εκπαιδευτικών παρεμβάσεων είναι τις περισσότερες φορές προαποφασισμένο και μη διαπραγματεύσιμο. Επιπλέον, η συμμετοχή των εκπαιδευτικών περιορίζεται στη συμμετοχή των συνδικαλιστών εκπροσώπων τους που μπορούν ως ένα πολύ περιορισμένο βαθμό μόνο, να εκφράσουν τους πραγματικούς προβληματισμούς των εκπαιδευτικών που θα κληθούν να εφαρμόσουν αυτές τις αλλαγές.
Είναι προδήλως φανερό, ότι εφαρμογή αλλαγών στην εκπαιδευτική διαδικασία, όταν γίνεται χωρίς τη συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερόμενων, είναι τις περισσότερες φορές καταδικασμένες σε αποτυχία. Τα παραδείγματα είναι πολλά και γνωστά. Οι ανά τετραετία περίπου αλλαγή στο σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (π.χ. βάση εισαγωγής του 10) και την τεχνική εκπαίδευση (π.χ. ΤΕΛ, ΤΕΕ, ΕΠΑΛ), αποδεικνύουν του λόγου το αληθές.
Επομένως, δεν είναι δύσκολο να κατανοήσουμε γιατί η υιοθέτηση της χρήσης των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία δεν έχει αποδώσει μέχρι σήμερα τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η έλλειψη ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης και ο τρόπος διαχείρισης των αλλαγών από την πλευρά της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου παιδείας, έχουν ως αποτέλεσμα η χρήση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση να μοιάζει περισσότερο ως ένας τρόπος απορρόφησης κοινωνικών κονδυλίων και «ένα αναγκαίο κακό» παρά ένα μέσο ικανοποίησης πραγματικών και αδιαμφισβήτητων αναγκών.








ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Γκόβαρης, Χ., Ρουσσάκης, Ι. (2008). Πολικές στην Εκπαίδευση. Αθήνα: Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Everard, K B. & Morris, G. (1999). Αποτελεσματική Εκπαιδευτική Διοίκηση. Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Καραλής, Θ. (2005). Σχεδιασμός, Διοίκηση, Αξιολόγηση Προγραμμάτων Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Τόμος Β: Σχεδιασμός Προγραμμάτων. Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Κατσαρού, Ε., Δεδούλη, Μ. (2008). Επιμόρφωση και Αξιολόγηση στο χώρο της Εκπαίδευσης. Αθήνα: Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Χασάπης, Δ. (2005). Σχεδιασμός, Οργάνωση, Εφαρμογή και Αξιολόγηση Προγραμμάτων Επαγγελματικής Κατάρτισης. Μεθοδολογικές Αρχές και Κριτήρια Ποιότητας. Αθήνα: Μεταίχμιο

Πηγές στο Διαδίκτυο
Ιστοσελίδα Υπουργείου Παιδείας και δια Βίου Μάθησης: http://www.minedu.gov.gr/

Ιστοσελίδα Εταιρείας Εκπαιδευτικών Εφαρμογών Εpafos: http://www.epafos.gr
Ιστοσελίδα Εκπαίδευσης και Πιστοποίησης Γονέων στους Υπολογιστές: http://www.goneis-gr.info/

Ιστοσελίδα ανοικτής διακυβέρνησης: http://www.opengov.gr/home/
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

3 Σεπ 2010

Τεχνολογίες των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση Ενηλίκων: Διδακτικές Προσεγγίσεις και Εργαλεία


Εργασία των Αγγελική Δημητρακοπούλου, Μαρία Γρηγοριάδου, Μαρία Κορδάκη, Αχιλλέα Καμέα στο 4ο Συνέδριο ΕΤΠΕ, Αθήνα, Σεπτέμβριος 2004

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η ομάδα Εργασίας συζητά τις διδακτικές μεθόδους, τις στρατηγικές καθώς και τις εφαρμογές των τεχνολογιών της επικοινωνίας, που χρησιμοποιούνται ώστε να οργανωθεί και να υποστηριχθεί η μαθησιακή διαδικασία σε διαφορετικές συνθήκες εκπαίδευσης: τυπικά μαθήματα πανεπιστημιακού επιπέδου, μαθήματα προγραμμάτων εκπαίδευσης από απόσταση, εικονικές κοινότητες μάθησης εκπαιδευτικών, υποστήριξη μαθημάτων ενηλίκων εργαζομένων.
ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: Τεχνολογίες της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση από απόσταση, υποστήριξη
μαθημάτων, εκπαίδευση ενηλίκων
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Κατά τη τελευταία δεκαετία, η χρήση των τεχνολογιών και ιδιαίτερα του διαδικτύου για τη μάθηση, την εκπαίδευση και την επιμόρφωση έχει αυξηθεί εντυπωσιακά. Σημαντικός αριθμός κόμβων και ιστοσελίδων που έχουν άμεση ή έμμεση σχέση με τη μάθηση, έχουν αναπτυχθεί και χρησιμοποιούνται από πανεπιστημιακά ιδρύματα, από άλλους εκπαιδευτικούς φορείς, από ...

ανθρώπινα δίκτυα κάθε είδους. Κάθε φορά που μια νέα τεχνολογική υποδομή εμφανίζεται,
παρουσιάζονται ταυτόχρονα οι διαισθητικές, ή απλοϊκές εφαρμογές, οι ένθερμοι υποστηρικτές και
οι σκεπτικιστές. Είναι όμως η πρώτη ίσως φορά που η αυξημένη χρήση (που δε συνάδει αυτόματα
με την ουσιαστική και βέλτιστη αξιοποίηση) δεν ακολουθεί την εκπαιδευτική έρευνα αλλά συχνά
προηγείται αυτής. Χάρη στη δυναμική του μέσου των επικοινωνιών, η πρακτική τείνει να
προσπεράσει την απαίτηση των θεωρητικών πλαισίων και των ερευνητικών πορισμάτων στα
οποία θα έπρεπε να στηρίζεται.
Η απλή χρήση ή η ουσιαστική αξιοποίηση του διαδικτύου εξαπλώνεται ήδη σε μια ποικιλία
χώρων, που απευθύνονται σε ενήλικες, και σχετίζονται με την ανάπτυξη της γνώσης και τη
μάθηση:
i) Πανεπιστήμια που είναι εξειδικευμένα στην εκπαίδευση από απόσταση.
ii) Συμβατικά πανεπιστήμια που χρησιμοποιούν τις τεχνολογίες της επικοινωνίας για
διδακτικούς σκοπούς, μετά από πρωτοβουλία μερικών πανεπιστημιακών καθηγητών, ή
βάσει αποφάσεων που έχουν ληφθεί κεντρικά από ένα ή περισσότερα ιδρύματα.
iii) Κέντρα Επιμόρφωσης και Κατάρτισης.
iv) Κοινότητες επιστημόνων που υποστηρίζουν τα νέα μέλη.
v) Κέντρα δημιουργικής απασχόλησης

Σε αρκετές περιπτώσεις, επικρατεί η εμπειρική χρήση των τεχνολογικών εφαρμογών. Για
παράδειγμα, στα περισσότερα προγράμματα εκπαίδευσης από απόσταση που βασίζονται στο
διαδίκτυο, είναι αισθητή η έλλειψη κατάλληλων θεωρητικών πλαισίων (Goodyear 1999), ενώ στα
προγράμματα αξιοποίησης του διαδικτύου από συμβατικά πανεπιστήμια, παρατηρείται η έλλειψη
της ουσιαστικής επιμόρφωσης και προετοιμασίας των καθηγητών στο νέο τους ρόλο. Σε αρκετές
εκπαιδευτικές δραστηριότητες συχνά εμφανίζεται η πρόσκαιρη δοκιμή των τεχνολογικών μέσων
δίχως κατάλληλη οργάνωση και κυρίως δίχως ικανοποιητική επεξεργασία των μαθησιακών
δραστηριοτήτων. Συνήθεις περιπτώσεις αποτελούν επίσης οι αναπαραγωγές των τρεχουσών
πρακτικών των συμβατικών μαθημάτων, ενώ επικρατεί ακόμα η αντίληψη που συγχέει την
πληροφορία με τη γνώση, αποκαλώντας έτσι ‘συστήματα εκπαίδευσης από απόσταση’ τους
απλούς κόμβους παροχής υλικού (Ackermann, 1995, Dimitracopoulou, 2002) και ‘κέντρα
εκπαίδευσης’ τις αίθουσες που διαθέτουν τεχνολογικό εξοπλισμό για διαλέξεις από απόσταση.
Είναι απαραίτητο λοιπόν να προσδιορίσουμε αρχές, να προβλέψουμε ουσιαστικά πεδία χρήσης
και αναδυόμενες ανάγκες, να προσδιορίσουμε ερευνητικά ερωτήματα και κατευθύνσεις. Να
βασιστούμε στις σύγχρονες θεωρήσεις για τη μάθηση, για τις διδακτικές στρατηγικές και το ρόλο
των διδασκόντων, για την υποστήριξη της μαθησιακής διαδικασίας, κ.ά., ώστε να προσδιορίσουμε
τις εκπαιδευτικές μεθόδους καθώς και τα απαιτούμενα τεχνολογικά εργαλεία.
Η ποιότητα της εκπαίδευσης με αξιοποίηση των τεχνολογιών εξαρτάται, ανάμεσα σε άλλα από
τρεις παράγοντες-κλειδιά στη διαδικασία: α) την καταλληλότητα των δραστηριοτήτων στις οποίες
οι εκπαιδευόμενοι, εργαζόμενοι ή φοιτητές εμπλέκονται, β) την καταλληλότητα και τον πλούτο
των εργαλείων που διατίθενται, γ) τον ουσιαστικό και διαφοροποιημένο ρόλο των εκπαιδευτών ή
συντονιστών, που χρειάζεται να επιμορφωθούν κατάλληλα για το σκοπό αυτό (Depover 2000).
Τα ανωτέρω εντάσσονται σε μια θεώρηση που δεν αρκείται στη διευκόλυνση που παρέχουν οι
τεχνολογίες (για παράδειγμα, στη διοικητική διαδικασία της εκπαίδευσης), αλλά εστιάζει κυρίως
στη μετασχηματιστική δύναμη της ουσιαστικής αξιοποίησης των εφαρμογών των τεχνολογιών, ως
φορέα καινοτομίας και βελτίωσης της ποιότητας σπουδών, τόσο για τα συμβατικά εκπαιδευτικά
συστήματα όσο και για τα οργανωμένα συστήματα Εκπαίδευσης από Απόσταση.
ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Σκοπός της ομάδας εργασίας είναι αφενός να εστιάσει στη μελέτη των κατάλληλων διδακτικών
μεθόδων με τις οποίες αξιοποιούμε τις τεχνολογίες των επικοινωνιών, αλλά και να προωθήσει την
επικοινωνία και τη συνεργασία των ερευνητικών ομάδων της Ελλάδας που ασχολούνται με την
«Εκπαίδευση από Απόσταση, μέσω χρήσης τεχνολογιών» σε τομείς: «Επιμόρφωση
Εκπαιδευτικών», «Κατάρτιση ενηλίκων-επαγγελματιών», «Βασική προπτυχιακή & μεταπτυχιακή
Εκπαίδευση, από απόσταση», «Υποστήριξη συμβατικών προπτυχιακών ή μεταπτυχιακών
πανεπιστημιακών μαθημάτων, με χρήση τεχνολογιών των επικοινωνιών».
Η ομάδα εργασίας αποσκοπεί:
(α) Στην ανάλυση των Μοντέλων εκπαίδευσης, των Διδακτικών μεθόδων, του Διδακτικού
υλικού, και των Εργαλείων εκείνων που υποστηρίζουν ουσιαστικά τη μαθησιακή &
εκπαιδευτική διαδικασία, και έχουν εφαρμοστεί στην Ελλάδα (σε διαφορετικούς πληθυσμούς
και πλαίσια εκπαίδευσης).
(β) Στην επικοινωνία και συνεργασία των ερευνητικών ομάδων της συγκεκριμένης ερευνητικής
περιοχής, δεδομένης της έντονης εξέλιξης αυτής αλλά και κυρίως της ανάγκης τυπικής
εφαρμογής των μεθόδων αυτών, σε πληθυσμούς της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας.
ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ
Οι κεντρικοί άξονες συζήτησης αφορούν σε Μοντέλα, Διδακτικές Μέθοδοι και Εργαλεία, για:
(α) την υποστήριξη μαθημάτων εκπαίδευσης βασισμένων στις τεχνολογίες των επικοινωνιών,
(β) τη δημιουργία Κοινοτήτων Μάθησης
Οι ΤΠΕ στην Εκπαίδευση 425
Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται να αναλυθούν οι ακόλουθες διαστάσεις:
• Πλαίσια εφαρμογής και συνθήκες
• Διδακτικές μέθοδοι, και επιμέρους στρατηγικές
• Χαρακτηριστικά διδακτικού υλικού (με έμφαση στις εργασίες των εκπαιδευόμενων)
• Εργαλεία (κυρίως επιμέρους εργαλεία που υποστηρίζουν τη μάθηση)
• Ερευνητικά ερωτήματα που έχουν διερευνηθεί
• Ανοικτά ερευνητικά ερωτήματα, και μελλοντικοί ερευνητικοί στόχοι
ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣ
Οι βασικές ομιλίες της συνεδρίας, παρουσιάζουν παραδείγματα αξιοποίησης των τεχνολογιών
της επικοινωνίας σε μια ποικιλία διαφορετικών εκπαιδευτικών συνθηκών.
Η πρώτη εργασία, αφορά υποστήριξη τυπικού προπτυχιακού πανεπιστημιακού μαθήματος, και
αναφέρεται σε συγκεκριμένη διδακτική στρατηγική που υποστηρίζεται από εργαλείο που
σχεδιάστηκε για το σκοπό αυτό. Με τίτλο «Η Αξιολόγηση Εργασιών από τους Εκπαιδευόμενους
ως Εργαλείο Μάθησης-Αξιολόγησης», η εργασία αναφέρεται στη διδασκαλία μαθήματος
«Εκπαίδευση από Απόσταση» στο Τμήμα Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εστιάζει
σε μια συγκεκριμένη διδακτική στρατηγική, αυτή της: «Αξιολόγησης εργασιών από τους
εκπαιδευόμενους», η οποία προτείνεται ως διαδικασία μάθησης για τον ίδιο τον εκπαιδευόμενο
που πραγματοποιεί την αξιολόγηση, μιας και εστιάζεται στη διαδικασία παροχής και λήψης
ανατροφοδότησης. Για την υποστήριξη της συγκεκριμένης στρατηγικής σχεδιάστηκε ένα ειδικό
εργαλείο συνεργατικής αξιολόγησης. Η εργασία, παρουσιάζει την εφαρμογή και την αξιολόγηση
της μεθόδου, με βάση συγκεκριμένα ερευνητικά ερωτήματα.
Δύο εργασίες αφορούν σε προγράμματα εκπαίδευσης από απόσταση (προπτυχιακά ή
μεταπτυχιακά) και αναφέρονται στη γενική παρουσίαση του συνόλου των εργαλείων που
χρησιμοποιούν.
Η πρώτη από αυτές με τίτλο: «Υποστήριξη των φοιτητών που εκπονούν πτυχιακή εργασία στο
Πρόγραμμα Σπουδών Πληροφορικής του ΕΑΠ», αναφέρεται σε τυπικό πανεπιστημιακό μάθημα,
του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου. Συγκεκριμένα αναφέρεται στο μάθημα (θεματική
ενότητα) «Πρακτικής Εξάσκησης σε θέματα Λογισμικού». Η ιδιαιτερότητα του μαθήματος είναι
ίσως ότι το προϊόν του μαθήματος συνιστά πτυχιακή εργασία, και κατά συνέπεια υπάρχει
αυξημένη ανάγκη επικοινωνίας ανάμεσα σε καθηγητές και φοιτητές. Η εργασία παρουσιάζει το
σύνολο των εργαλείων (ασύγχρονης επικοινωνίας) που χρησιμοποιούνται στα πλαίσια του
μαθήματος.
Η δεύτερη εργασία της ενότητας αυτής με τίτλο: «Μεταπτυχιακές Σπουδές με τη μέθοδο της Εξ
Αποστάσεως Εκπαίδευσης, υποστηριζόμενες από τις Νέες Τεχνολογίες» παρουσιάζει την
αρχιτεκτονική, τις εμπειρίες και τα συμπεράσματα από την εφαρμογή ενός Διατμηματικού
Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών, που εφαρμόζει μερικώς τη μέθοδο της εκπαίδευσης
από απόσταση. Στην εργασία, παρουσιάζονται η πλατφόρμα και τα εργαλεία ασύγχρονης
επικοινωνίας που χρησιμοποιήθηκαν, καθώς και τα χαρακτηριστικά του διδακτικού υλικού και
των συνεργατικών δραστηριοτήτων που σχεδιάστηκαν.
Οι δύο επόμενες εργασίες, αφορούν σε «εικονική κοινότητα μάθησης» και συγκεκριμένα σε
κοινότητα επιμόρφωσης εκπαιδευτικών και παρουσιάζεται το πλαίσιο εκπαίδευσης, οι μέθοδοι,
και οι επιμέρους στρατηγικές υποστήριξης της επικοινωνίας.
Η πρώτη εργασία της ενότητας αυτής με τίτλο: «Διδακτικές Μέθοδοι και Εργαλεία στην
Κοινότητα Μάθησης Εκπαιδευτικών του Πανεπιστημίου Αιγαίου», παρουσιάζει τις διδακτικές
μεθόδους και τις στρατηγικές που εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο λειτουργίας ενός προγράμματος
επιμόρφωσης εκπαιδευτικών που είχε ως απώτερο στόχο τη δημιουργία «Κοινότητας μάθησης

Εκπαιδευτικών». Η εργασία παραθέτει συνοπτικά: (α) τις βασικές αρχές λειτουργίας της
κοινότητας, (β) το μοντέλο οργάνωσης μαθημάτων, (γ) το συνδυασμό ατομικών και
συλλογικών/συνεργατικών δραστηριοτήτων, (δ) τις μεθόδους ενεργοποίησης των μελών της
κοινότητας και τις συναφείς δράσεις των συντονιστών, (ε) το ρόλο των εργαλείων διαλόγου,
συνεργατικής διαμόρφωσης εγγράφων, καθώς και αυτών που υποστηρίζουν τη μεταγνωστική
κοινωνική επίγνωση.
Η δεύτερη εργασία αυτής της ενότητας με τίτλο: «Βασικά σημεία της σύγχρονης δικτυακής
επικοινωνίας στα πλαίσια της οικοδόμησης μιας δικτυακής κοινότητας εκπαιδευτικών για τα
Μαθηματικά» αφορά σε επιμέρους στρατηγικές μαθήματος που υλοποιήθηκε στα πλαίσια
επιμορφωτικού προγράμματος εκπαίδευσης καθηγητών μέσω διαδικτύου, με αντικείμενο την
εξοικείωση και η διδακτική αξιοποίηση ενός εκπαιδευτικού λογισμικού για τη διδασκαλία
γεωμετρικών εννοιών. Στην εργασία δίνεται έμφαση: στο πλάνο του μαθήματος και κυρίως στις
βασικές αρχές διαχείρισης της σύγχρονης επικοινωνίας (μέσω chat) με τους εκπαιδευόμενους
(όπως καλλιέργεια φιλικής ατμόσφαιρας, δημιουργία κλίματος αυτοπεποίθησης, σεβασμού,
αναστοχασμού στην εμπειρία, κ.ά.).
Τέλος, δύο εργασίες αφορούν στην αξιοποίηση δικτυακών τόπων που δημιουργήθηκαν με στόχο
την παράλληλη υποστήριξη μαθημάτων εκπαίδευσης εκπαιδευτικών, καθώς και σχολείων για
ενήλικες.
Η πρώτη εργασία με τίτλο «Υποστήριξη συμβατικού προγράμματος εκπαίδευσης εκπαιδευτικών
με χρήση δικτυακού τόπου», παρουσιάζει αναλυτικά την πορεία προσπάθειας δημιουργίας ενός
δικτυακού τόπου υποστηρικτικού του μαθήματος (αρχική έρευνα έκφρασης ενδιαφέροντος των
εκπαιδευόμενων, και έρευνα αποτίμησης μετά τη λήξη του μαθήματος). Φάνηκε ότι ακόμα και ο
απλός δικτυακός τόπος με υλικό των μαθημάτων είναι ιδιαίτερα χρηστικός για τους
εκπαιδευόμενους
Η δεύτερη εργασία της ενότητας αυτής, με τίτλο «Μαθημαγικά προβλήματα ως ένα μοντέλο για
το Μαθηματικό εγγραμματισμό» αναφέρεται στη λειτουργία των ‘Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας’.
Παρουσιάζεται η διδακτική προβληματική που διέπει τη σχεδίαση και ανάπτυξη του ιστοχώρου
αυτού, και δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο είδος των προβλημάτων που προτείνονται για
επεξεργασία.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
Ackermann, E. (1995). Environnements Interactifs: Culture de zappeurs ou culture d'auteurs. In D.
Guin, J-F. Nicaud & D. Py (Eds) Quatrièmes Journées EIAO de Cachan (pp.9-15). 22-24 Mars
1995, Tome 2, Ed. EUROLLES,.
Depover, C. (2000). Quelle place pour les usages pédagogiques d’Internet dans un cursus
universitaire? Eléments de réponse à partir d’expériences en cours. In. Β. Κόμης (Επιμ), «Οι
ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο, ΕTΠE, Πάτρα, 8-10 Οκτωβρίου, 2000.
Dillenbourg, P., Schneider, D., & Synteta P. (2002). Virtual learning environments. In A.
Dimitracopoulou (Ed). Proceedings of 3rd Congress, ICTs in Education, September 2002,
Rhodes, HICTE, Univ. of the Aegean, KastaniotisInter@ctive Editions, pp. 3-20.
Goodyear, P. (1999). Pedagogical Frameworks and action research in open and distance learning,
European Journal of Open and Distance Learning, 06/1999.
Δημητρακοπούλου, A. (2003) Το επιστημονικό πεδίο των Εκπαιδευτικών Εφαρμογών των
Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας και η σχέση του με την Εκπαίδευση από
Απόσταση: Βασικές θεωρήσεις. Στο Α. Λιοναράκης, (Επιμ.) Πρακτικά 1ου Συνέδριο. Ανοικτή
και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, 27-28 Μαϊου, 2001, Πάτρα.

*Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, adimitr@rhodes.aegean.gr
**Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ε.Κ. Πανεπιστήμιο Αθηνών, gregor@di.uoa..gr
***Σχολ. Σύμβουλος, Eντ. Επίκ. Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Πατρών, kordaki@cti.gr
****Eπικ. Καθηγητής, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, kameas@cti.gr
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...