Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΚΠ51. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΚΠ51. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

18 Μαΐ 2011

Θέματα Εξετάσεων στη θεματική ενότητα ΕΚΠ51 του ΕΑΠ

Κατηγορίες θεμάτων:

1. Έλεγχος, σχολιασμός και τεκμηρίωση της πληρότητας και καταλληλότητας του σχεδιασμού, υλοποίησης και συγγραφής μίας ερευνητικής εργασίας που είναι στη διάθεση των εξεταζόμενων φοιτητών (για παράδειγμα άρθρο εμπειρικής έρευνας).

2. Δόμηση σχεδίου εμπειρικής έρευνας για τη διερεύνηση μιας διάστασης του θεματικού πεδίου: «…..» (για παράδειγμα του θεματικού πεδίου: «Μελέτη εκπαιδευτικού υλικού»).

3. Προσδιορισμός και τεκμηρίωση των ακόλουθων αξόνων: διάσταση προς διερεύνηση, στόχος και ερευνητικά ερωτήματα ή υποθέσεις εργασίας, μέθοδος συλλογής δεδομένων.

4. Σύνταξη απάντησης σε δραστηριότητα/-ες του Εγχειριδίου Μελέτης.

...

Παραδείγματα θεμάτων:
 1. Μία έρευνα ενδιαφέρεται να εξετάσει τη χρήση του Διαδικτύου και των Νέων Τεχνολογιών για εκπαιδευτικούς σκοπούς από τους μαθητές Λυκείου σε σχέση με την κοινωνικο-οικονομική τους προέλευση. Από τις απαντήσεις 200 μαθητών σε ένα ερωτηματολόγιο συντάχθηκε ο παρακάτω πίνακας. Σε ποια συμπεράσματα θα οδηγηθεί ο/η ερευνητής/τρια;

Χρήση του Διαδικτύου και των Νέων Τεχνολογιών
Κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο Μέτρια/Μεγάλη Καθόλου/Μικρή Σύνολο
Χαμηλό 20 40 60
Μεσαίο 50 40 90
Υψηλό 33 17 50
Σύνολο 103 97 200

2. Πάνω από 30 θέματα σε ένα αρχείο Word. Πατήστε εδώ για να δείτε το αρχείο

3. Θέματα Εξετάσεων 2007

4. Θέματα Επαναληπτικών Εξετάσεων 2007


Ενημέρωση: Σχετικά κυκλοφορεί το βιβλίο μου με τίτλο "Εγχειρίδιο Ερευνητικής Εργασίας"  Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

8 Μαρ 2011

"Ανέβηκε" η απάντηση στην 3η εργασία της ΕΚΠ51 του ΕΑΠ

Αναρτήθηκε η απάντηση στην 3η εργασία της ΕΚΠ51 του ΕΑΠ
Για να δείτε την απάντηση πατήστε εδώ



Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

11 Φεβ 2011

Μεθοδολογία επιστημονικής έρευνας - Θέματα Εξετάσεων

Τα παρακάτω θέματα εξετάσεων είναι από το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Αθήνας στο μάθημα Μεθοδολογία επιστημονικής έρευνας και πρόερχονται από το ptde.gr forum.
Ως εκ τούτου τόσο η διατύπωση όσο και το ακριβές περιεχόμενο υπόκεινται σε έλεγχο ορθότητας.
Παρόλα αυτά, όπως θα διαπιστώσετε υπάρχουν αρκετές ομοιότητες με την ΘΕ ΕΚΠ51 του ΕΑΠ

Θέματα Φεβρουαρίου 2008

1. Ποιες είναι οι κατηγορίες των φοιτητικών εργασιών, πως γίνεται η επιλογή ενός θέματος και ποια η πορεία μιας ερευνητικής εργασίας;

2.Σε ποια στάδια χρησιμεύει η βιβλιογραφία.

3. Ποιες είναι οι μέθοδοι επιστημονικής έρευνας(ονομαστικά) και να αναλύσετε την Συνέντευξη λέγοντας τα υπέρ και τα κατά.

Θέματα Ιουνίου 2008

1) Ποιοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τη διεξαγωγή μιας έρευνας; (με μια μικρή ανάλυση)

2) Σε ποιες επιστημονικές μαθόδους στηρίχθηκε εξελικτικά η ΜΕΕ για την αναζήτηση της αλήθειας;

3) Το Ερωτηματολόγιο ως εργαλείο ΜΕΕ. Σε ποιες απαιτήσεις πρέπει να "υπακούει"
...

Ιούνιος 2002

1. τι γνωρίζετε για την δεοντολογία και τα ηθικά κίνητρα;

2. τι είναι η βιβλιογραφική ανασκόπηση και πώς κάνουμε μια παραπομπή;

3. ποιες είναι οι προϋποθέσεις για το Μaster;

4. πώς γίνεται ο σχεδιασμός και η εκτέλεση μιας επιστημονικής έρευνας και ποια προβλήματα μπορεί να ανακύψουν; Πώς μπορούμε να τα προλάβουμε και να τα αντιμετωπίσουμε;

Θέματα Φεβρουαρίου 2009

1.-Ορισμός «Μεθοδολογίας Επιστημονικής Έρευνας»
-Εξήγηση χρησιμότητας και σημασίας μιας μεθόδου επιστημονικής έρευνας
(όποια θέλουμε από τις 10)

2.-Εξήγηση αναγκαιότητας επισκόπησης της βιβλιογραφίας πριν από κάθε επιστημονική έρευνα
-Αναφορά των τριών τρόπων με τους οποίους γίνεται μια βιβλιογραφική παραπομπή (ένα παράδειγμα και μόνο για τον καθένα)

3.-Δημιουργία συνοπτικού διαγράμματος διεξαγωγής επιστημονικής έρευνας
Λίγα λόγια για τα στάδια σχεδιασμού κι εκτέλεσης (πινακάκι σελ.40)

Θέματα Ιουνίου 2009

1) Τι γνωρίζετε για τη μέθοδο της συνέντευξης και ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της; (Αναλυτικά, ήθελε όλο το κομμάτι)

2) Τι γνωρίζετε για το ερωτηματολόγιο και τι πρέπει να προσέχουμε στη σύνταξή του; (Αναλυτικά κι αυτό, όλο το κομμάτι έπρεπε να γράψουμε)

3) Ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι ανασκόπησης της βιβλιογραφίας και σε πόσα και ποια στάδια γίνεται αυτή;

θέματα Σεπτεμβρίου 2009

1. ποιά είναι τα κίνητρα του ερευνητή και ποιοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τη διεξαγωγή μιας επιστημονικής εργασίας.

2. ορισμοί των εννοιών: πληθυσμός, δειγματοληψία, δείγμα, υποκείμενα και να αναπτύξετε τις μεθόδους δειγματοληψίας.

3. να αναπτύξετε τη μέθοδο της παρατήρησης.

Θεματα Φεβρουαριου 2010

1.Γραψτε τις βασικες μεθόδους επιστημονικης έρευνας και αναλυστε το Ερωτηματολογιο ως προς την τεχνικη, τους κανονες και τις απαιτησεις της συνταξης ,της διανομης,συλλογης και επεξεργασιας. (στην διευκρινιση ειπε να γραψουμε ό,τι ξέρουμε για το ερωτηματολογιο)

2.(δεν το θυμαμαι ακριβως αλλα ηταν για τα κινητρα του ερευνητη και ηταν σχετικο με την δεοντολογια.)

3.Δωστε τους ορισμους των παρακατω όρων: πληθυσμός,δειγματοληψια,δειγμα,υποκειμενα,μεταβλητες και να δειξετε με ένα μονο παραδειγμα τους τρόπους παραπομπων στις βιβλιογραφικες πηγες.(αυτό το τελευταιο πρεπει να μπερδεψε πολλους-παντως στην διευκρινηση ειπε ότι οι τροποι αυτοι είναι 3 οποτε μαλλον προκειται για τους τροπους στη σελιδα 34+35)

Θέματα Ιουνίου 2010

1)Τι ειναι τα ''τεστ'', ποιες οι κατηγοριες τους , ποια η μέθοδός τους;

2)Σε τι βοηθα η αναγκαιότητα της ύπαρξης της σχετικης βιβλιογραφίας και να γράψετε ενα και μονο παράδειγμα τρόπων των βιβλιογραφικων παραπομπών.

3)Να γράψετε το διάγραμμα διεξαγωγής της επιστημονικής έρευνας και να το αναλύσετε.

Από τις 3 ερωτήσεις να γράψετε τις 2


(οι διατυπώσεις των ερωτήσεων δεν ηταν έτσι ακριβώς αλλά αυτή είναι η ουσία τους)

Θέματα Φεβρουαρίου 2011

1) Να αναπτύξετε τη δεοντολογία της επιστημονικής έρευνας με βασικά στοιχεία αναφοράς την επιστήμη, την επιστημονική έρευνα, τους στόχους και την οντότητα του ερευνητή.
2) Να αναπτύξετε το πείραμα ως μεθόδου επιστημονικής έρευνας με ένα παράδειγμα παιδαγωγικού προβληματισμού.
3) Να αναφέρετε την αναγκαιότητα της επισκόπησης της σχετικής με το θέμα μιας ερευνητικής προσπάθειας και να αναπτύξετε τα στάδια αναζήτησης των πηγών της.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

30 Ιαν 2011

Λεπτομέρειες για τη σύνταξη γραπτών εργασιών

Στο κείμενο που ακολουθεί έχω συγκεντρώσει όλες τις παρατηρήσεις της συμβούλου ΣΕΠ στην ΕΚΠ51 Ελένης Χοντολίδου σχετικα με τη σύνταξη γραπτών εργασιών.

Οι παρατηρήσεις αφορούν στις δύο πρώτες γραπτές εργασίες στην ΕΚΠ51 και προέκυψαν από τις ΟΣΣ αλλά και την ηλεκτρονική αλληλογραφία μεταξύ Συμβούλου ΣΕΠ και Φοιτητών

Το αρχείο σε ηλεκτρονική μορφή μπορείτε να το δείτε εδώ

Η αρίθμηση των σελίδων να γίνεται σε αραβικούς αριθμούς στο υποσέλιδο.

Μην υπογραμμίζετε, η υπογράμμιση υπάρχει μόνο στο χειρόγραφο.

Πριν την παρένθεση και μετά το κόμμα και την τελεία υπάρχει κενό.

Τα ελληνικά εισαγωγικά είναι: «λκλκλ»

τα αγγλικά εισαγωγικά είναι: “kjkj”

ούτε ίντσες ούτε ανοίγουμε με ελληνικά και κλείνουμε με αγγλικά ή ίντσες!!!

Η βιβλιογραφία δεν χρειάζεται αρίθμηση. Ούτε κενά μεταξύ των αναφορών.
...

Η σελίδα περιεχομένων (που δεν είναι απαραίτητη στις μικρές εργασίες) καλό είναι να έχει την παρακάτω μορφή:
Περιεχόμενα
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
1.1 Γενικά στοιχεία: η έννοια της επιμόρφωσης
1.1.1 Η αναγκαιότητα της επιμόρφωσης στα πλαίσια της σύγχρονης εκπαιδευτικής πραγματικότητας
1.2 Ανασκόπηση της Βιβλιογραφίας
1.2.1 Η εξ αποστάσεως επιμόρφωση
1.2.2 Ο εκπαιδευτής ως παράμετρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας
1.3 Πορίσματα ερευνών
1.4 Συμβολή των αποτελεσμάτων της έρευνας στην κεκτημένη γνώση
2. ΕΡΕΥΝΑ
2.1 Αφετηρία και σκοπός της έρευνας
2. 2 Οι επιμέρους στόχοι της έρευνας
2.3 Διατύπωση των ερευνητικών υποθέσεων
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

δηλαδή τα μονά κεφάλαια κεφαλαία, ένα tab μέσα τα διπλά και δύο tab τα τριπλά

Κεφάλαια με τέσσερα νούμερα δεν έχουμε. Τα βάζουμε ως τίτλους παραγράφων μέσα στο κείμενο

Μέσα στο κείμενο επίσης, καλό είναι να πλαγιάζουμε τα υποκεφάλαια (τα δύο και τα τρία νούμερα)

Στους τίτλους δεν βάζουμε τελεία

Φροντίστε τελειώνοντας την εργασία σας να βγάζετε τα κενά, όπως μεταξύ παραγράφων.

Όταν κάνουμε μία παραπομπή: και θετικά αποτελέσματα στην επίδοση των μαθητών (Χαραλάμπους, 2000). η τελεία μπαίνει μετά την παραπομπή και όχι πριν από αυτήν

Εάν έχει αναφερθεί ξανά το επόμενο γράφουμε: Γεωργιάδου κ.ά. όπ.π. και Σχορετσανίτου & Βακάλη, όπ.π.

Οι εμπειρικές έρευνες των Γεωργιάδου, Κασκαντάμη κ.ά. (όπ.π.), Παπανικολάου & Τζιμογιάννη όπ.π και Χριστοφόρου & Πνευματικού όπ.π...

όπως υποστηρίζουν οι Σχορετσανίτου & Βακάλη (όπ.π), η φιλοσοφία που οι ίδιοι διαθέτουν για την εκπαίδευση κατά τους Vosniadou & Kollias (όπ.π)...

Στο σύνολο των λέξεων μετράει και η βιβλιογραφία

Ένα λάθος που γίνεται συχνά: οι εργασίες σας πραγματεύονται ένα θέμα και όχι διαπραγματεύονται. Διαπραγματεύονται οι διπλωμάτες, κ.λπ.
http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/index.html

πραγματεύομαι [praγmatévome] Ρ5.1β : μελετώ, εξετάζω ή αναπτύσσω μεθοδικά, επιστημονικά ένα θέμα σε βάθος και σε πλάτος, προφορικά ή γραπτά: Ο ομιλητής / ο συγγραφέας πραγματεύτηκε στο λόγο του / στο βιβλίο του το θέμα των ναρκωτικών.

διαπραγματεύομαι [δiapraγmatévome] Ρ5.1β : κάνω διαπραγμάτευση. 1. συζητώ, συνεννοούμαι με σκοπό τη σύναψη συμφωνίας σχετικά με κτ.: H κυβέρνηση διαπραγματεύεται τη σύναψη ενός δανείου. Αντιπροσωπείες των εμπολέμων διαπραγματεύονται τους όρους της ανακωχής / της ειρήνης. ~ την αγορά / την πώληση ενός ακινήτου. ~ την τιμή / τους όρους πληρωμής / τον τρόπο εξόφλησης• (πρβ. παζαρεύω). 2. (σπάν.) αναλύω και παρουσιάζω με λεπτομέρειες ένα θέμα, πραγματεύομαι.
[λόγ. < ελνστ. διαπραγματεύομαι `κερδίζω από εμπόριο΄, αρχ. σημ.: `εξετάζω λεπτομερειακά΄ σημδ. γαλλ. négotier] Σε περίπτωση πρακτικών από συνέδρια όπου τα κείμενα βρίσκονται σε ηλεκτρονική μορφή στο internet πως γίνεται η βιβλιογραφική παραπομπή και η αντίστοιχη βιβλιογραφική αναφορά; Γκούσης Κ. (2004). Η αξιολόγηση του έργου των εκπαιδευτικών σε επίπεδο εκπαιδευτικής μονάδας-Η περίπτωση μιας εκπαιδευτικής μονάδας. Στο:http://class.eap.gr/Quickplace/ekpde/Main.nsf/h_BDB82CF5AC25216AC2257035003C00CB/59F5E050D006DF8BC2257035003EB206/?Open Document ([ημερομηνία πρόσβασης]27/10/2007) Στην περίπτωση εγγράφων του Υπουργείου Παιδείας πως γίνεται η βιβλιογραφική παραπομπή και η αντίστοιχη βιβλιογραφική αναφορά; Αυτά είναι σε ξεχωριστή κατηγορία και ονομάζονται Πηγές. Τα άλλα είναι βιβλιογραφία βάζουμε σελίδες στις εργασίες βάζουμε τα στοιχεία μας στις κεφαλίδες δεν μορφοποιούμε την εργασία μας με τρόπο που να μην μπορώ να επέμβω!!! Παραπομπές στο κείμενο με χρονολογία Όχι πλάγια η βιβλιογραφία-παραπομπές μέσα στο κείμενο Πηγές από το Διαδίκτυο όχι χώρια Να ξεχωρίζουν οι έρευνες από τις άλλες αναφορές Λεξικό, ολόκληρο; Όχι εφημερίδες εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων Δεν υπογραμμίζουμε ποτέ, γενικώς να είμαστε λιτοί ως και σαν επικεντρώνω εστιάζω πάνω/για τ… σχετικά με… μέσα στη θέση του μέσω Μικρή παύλα/μεγάλη παύλα Κακός φεμινισμός το /τρια << Εκπαιδευτική Έρευνα στην Πράξη >> αυτά δεν είναι εισαγωγικά. Τα ελληνικά εισαγωγικά είναι «ξφκδξ» και τα ξενόγλωσσα “kdjfkdjf”.

μεταξύ των λέξεων δεν αφήνουμε δύο ή τρία ή παραπάνω κενά αλλά ένα κενό. Συγκεκριμένα, πριν αποστείλουμε την εργασία μας πατάμε επεξεργασία, εύρεση, και πατάμε το space bar δύο φορές, και επιλέγουμε αντικατάσταση πατώντας το space bar μία φορά, έτσι απαλλάσσουμε την εργασία μας από κενά που έχουμε αφήσει κατά λάθος.

Έρευνες που έχουν γίνει σε παγκόσμιο επίπεδο(Fennema,1979,Hannula-Maijala&Pehkonen,2004,Boaler,1997,Watt,2000), εδώ χρειάζονται κενά πριν την παρένθεση, μετά από κάθε κόμμα, πριν και μετά από το &, δηλαδή: Έρευνες που έχουν γίνει σε παγκόσμιο επίπεδο (Fennema, 1979, Hannula-Maijala & Pehkonen, 2004, Boaler, 1997, Watt, 2000),

( Τρέσσου – Σαμουρκάσογλου, 1996, Walkerdine,1989) όχι κενό μετά την παρένθεση, μικρή παύλα ως ενωτική (η μεγάλη παύλα χρησιμοποιείται εν ίδει παρενθέσεως, δηλαδή: (Τρέσσου-Σαμουρκάσογλου, 1996, Walkerdine,1989)

Τα κεφάλαια 1, 2, 3 ας είναι κεφαλαία και bold. Τα υποκεφάλαια πεζά και όχι bold και πλάγια. Λ.χ.
Έρευνα του Joachim Tiedemann: Teacher’s gender stereotypes as determinants of teacher perceptions in elementary school mathematics
Τόπος και χρόνος διεξαγωγής της έρευνας-δημοσίευση

Παρακαλώ το ίδιο μέγεθος γραμματοσειράς σε όλη την εργασία.

Παρ ό,τι στη βιβλιογραφία με το σύστημα ΑPA σας ζητούμε να βάζετε το μικρό όνομα μόνο με το πρώτο γράμμα, αυτό μέσα στο κείμενο είναι λάθος. Δε λέμε ο S. Freud αλλά είτε ο Sigmund Freud είτε ο Freud

Θυμηθείτε ότι οι τίτλοι των περιοδικών και των βιβλίων πλαγιάζουν και τα κομμάτια από (άρθρα και κεφάλαια βιβλίων) μπαίνουν σε εισαγωγικά

Πριν και όχι μετά την παρένθεση που ανοίγει, πριν όχι και μετά από την παρένθεση που κλείνει κενό (όχι κενό ξδηφξδηξφδη όχι κενό) κενό

Ας υιοθετήσουμε λοιπόν το  για το κενό και το  για το όχι κενό
΄Εχουμε:
. 
, 
. 
 (
) 
; 

λάθος σωστό
κ.λ.π. κ.λπ.
(eds.) eds.
πια πλέον
πίνακας Πίνακας
εικόνα Εικόνα

μία = μια (το δεύτερο διαβάζεται ως μιά και δεν χρησιμοποιείται στον γραπτό λόγο εκτός και εάν είναι το «μια που δεν είναι έτσι»)

...φθηκα και όχι ...φτηκα

όχι ανάμεσα αλλά μεταξύ + Γενική
όχι τελείες στους τίτλους των κεφαλαίων. Τελεία βάζουμε όταν ακολουθεί πρόταση

όχι κατάχρηση του όπου. κατά τη διάρκεια, όποτε, οπόταν...

όχι σαν στη θέση του ως. π.χ. σαν αρκούδα, ως εκπρόσωπος, λ.χ. «ο ρόλος του ως εκπροσώπου» και όχι «ως εκπρόσωπος»

αυτός καταγραφ-όταν αυτοί καταγράφ-ονταν
ο τόνος στα ουσιαστικά, όταν η λήγουσα είναι μακρά, κατεβαίνει, στα επίθετα όχι. π.χ. τα κρεβάτια των αρρώστων αλλά των άρρωστων παιδιών

τελικό ν: κρατιέται πριν από κ, π, τ, ξ, ψ και όλα τα διπλά (μπ, ντ, γκ, τζ, τσ). Εξαίρεση τα κύρια αρσενικά και το αρσενικό επίθετο.

τα που και πως όταν είναι ερωτηματικά τονίζονται. Λ.χ. Πώς σε λένε; Με ρώτησε πώς τον λένε. Πού μένεις; Με ρώτησε πού μένω.

το ότι όταν δεν είναι ειδικό αλλά αναφορικό γράφεται ό, τι. Λ.χ. Μου είπε ότι θα πάει περίπατο. Αλλά: Πες μου ό,τι θέλεις (πες μου αυτό, εκείνο, το άλλο). ΄Ο,τι σου ’ρχεται στο νου.

Όταν γράφουμε νούμερα με τα σύμβολά τους τα ειδικά (διεθνή) προτιμούμε τα νούμερα. Λ.χ. 8 km, 9 gr κ.λπ.

Τα νούμερα μέχρι το δεκαεννέα γράφονται ως μία λέξη.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

10 Οκτ 2010

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΠ51 ΤΟΥ ΕΑΠ

Η βιβλιογραφία που παρατίθεται εστάλη από την καθηγήτρια σύμβουλο του ΕΑΠ στην ΕΚΠ51 κα. Ελένη Χοντολίδου

H έρευνα στην Παιδαγωγική. Τυπολογία, μοντέλα, μέθοδοι έρευνας, τεχνικές συλλογής δεδομένων. H σημασία των Παιδαγωγικών ερευνών στο ‘πεδίο’. Ο κοινωνικός ρόλος της επιστήμης.

ελληνόγλωσση βιβλιογραφία
Αρόν, Ραϋμόν (1984). Η εξέλιξη της Κοινωνιολογικής σκέψης. τομ. Β΄ (Durkheim, Pareto, Weber)/μτφρ. Μπάμπης Λυκούδης. Αθήνα: Γνώση, 1984.
Γέμπτος, Πέτρος Α. (19852). Μεθοδολογία των Κοινωνικών Επιστημών: μεταθεωρία και ιδεολογική κριτική των Επιστημών του Ανθρώπου. τομ Α΄. Αθήνα: Παπαζήση.
Γκότοβος, Θανάσης (1983). «Η ποιοτική έρευνα στις Επιστήμες της Αγωγής: μεθοδολογικές προϋποθέσεις για την εμπειρική προσέγγιση της εκπαιδευτικής πραγματικότητας», Δωδώνη, ΕΕΦΣ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, τομ. 12, Ιωάννινα, 199-234...

(1986). «Κλειστές ερευνητικές τεχνικές και εκπαιδευτική πραγματικότητα», Σύγχρονη Εκπαίδευση, 29, 82-87.
Δαγδιλέλης, Βασίλης & Ελένη Χοντολίδου «Η απουσία της ερμηνείας στις ελληνικές παιδαγωγικές έρευνες και η μονοκρατορία του ποσοτικού παραδείγματος: ένα ερώτημα επιστημολογικής νομιμότητας», στα Πρακτικά του 2ου Πανελληνίου Συνεδρίου (Αθήνα 2000). Ελληνική Παιδαγωγική και εκπαιδευτική έρευνα, τόμ. Β΄, 25-45.
Κάλφας, Βασίλης (1978). «Διαμόρφωση και εξέλιξη της Κριτικής Θεωρίας της Σχολής της Φραγκφούρτης», Πολίτης, 21, 70-78 και 22, 56-65.
Καλφόπουλος, Κώστας Θ. επιμ. (2003). Η ποιοτική παράδοση στις Κοινωνικές Επιστήμες. Αθήνα: Νήσος.
Κελπανίδης, Μιχάλης (1988). Εισαγωγή στη Μεθοδολογία της Παιδαγωγικής έρευνας. Θεσσαλονίκη: Α.Π.Θ., 1-29.
Μιχαλακόπουλος, Γεώργιος Σ. (1990). Κοινωνιολογία και Εκπαίδευση: προσεγγίσεις στην κοινωνιολογική διερεύνηση της εκπαίδευσης και της εκπαιδευτικής πράξης. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 1-50.
Ξωχέλλης, Π.Δ. (1985). «Διδακτική έρευνα: θεωρητικό πλαίσιο, στόχοι και μεθοδολογία, προβλήματα και προοπτικές», Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 3, 57-72.

ξενόγλωσση βιβλιογραφία
Barton, Len & Stephen Walker (1984). Social Crisis and Educational Research. London: Croom Helm.
Brown, Andrew & Paul Dowling (1998). Doing research/reading research: a mode of interogation for Education. London: Falmer Press.
Bryman, Alan (1988). Quantity and Quality in Social Research. London: Unwin-Hyman.
Brewer, John & Albert Hunter (1989). Multimethod Research: a synthesis of styles. Newbury Park: Sage.
Burgess, Robert G. ed. (1982). Field Research: a source book and field manual. London: Allen and Unwin.
Cohen, Louis & Lawrence Manion (1980). Research Methods in Education. London: Croom Helm και στα ελληνικά: Cohen, Louis & Lawrence Manion (1980). Μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας/μτφρ. Χρυσούλα Μητσοπούλου & Μάνια Φιλοπούλου. Αθήνα: Έκφραση.
Giddens, Anthony (1989). Sociology. Cambridge: Polity Press, 659-716.
Glaser, B. & A. Strauss (1967). The Discovery of Grounded Theory Strategies for Qualitative Research. London: Weidenfeld and Nicholson.
Kirk, Jerome & Marc L. Miller (1986). Reliability and Validity in Qualitative Research. London: Sage.
Miles, Mathew B. & Michael A. Huberman (1984). Qualitative Data Analysis: a sourcebook of new methods. London: Sage.
Shipman, Marten (19812). The Limitations of Social Research. London: Longman.
Walker, Robert, ed. (1985). Applied Qualitative Research. Aldershot: Gower, 1985.
Wax, Rosaline (1971). Doing Fieldwork: warnings and advice. Chicago: The University of Chicago Press.

Aνάλυση περιεχομένου

Θεωρία
ελληνόγλωσση βιβλιογραφία
Μπονίδης, Κυριάκος & Ελένη Χοντολίδου (1997). «Έρευνα σχολικών εγχειριδίων: από την ποσοτική ανάλυση περιεχομένου σε ποιοτικές μεθόδους ανάλυσης-το παράδειγμα της Ελλάδας», Πρακτικά Ζ΄ Διεθνούς Συνεδρίου Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδας, 188-224.
Πάλλα, Μαρία. «Η ανάλυση περιεχομένου», Φιλόλογος, 67, 1992, 45-54.

ξενόγλωσση βιβλιογραφία
Berelson, Bernard (1952). Content analysis in Communication Research. New York: Haffner Press.
Krippendorff, Klaus (1980). Content Analysis: an introduction to its methodology. Berverly Hills: Sage.
Rosengren, Karl Erik, ed. (1981). Advances in Content Analysis. Bereverly Hills: Sage.
Weber, Robert Philip (1985). Basic Content Analysis. Berverly Hills: Sage.


Εφαρμογές
ελληνόγλωσση βιβλιογραφία
Αχλης, Νίκος (1983). Οι γειτονικοί μας λαοί, Βούλγαροι και Τούρκοι στα σχολικά βιβλία Ιστορίας Γυμνασίου και Λυκείου. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 1983.
Αχλης, Νίκος & Λένα Λόππα-Γκουνταρούλη (1987). «Ο εκπαιδευτικός και το έργο του μέσα από τα Αναγνωστικά βιβλία του Δημοτικού Σχολείου», Σύγχρονη Εκπαίδευση, 34, 46-54.
Γεωργίου-Νίλσεν, Μ. (1980). Η οικογένεια στα αναγνωστικά του Δημοτικού. Αθήνα: Κέδρος.
Ζιώγου-Καραστεργίου, Σ. & B. Δεληγιάννη-Κουϊμτζή (1981). «Το στερεότυπο για τους ρόλους των φύλων στα αναγνωστικά του Δημοτικού Σχολείου», Φιλόλογο, 23, 282-295.
Κανταρτζή, Ευαγγελία (1991). Η εικόνα της γυναίκας: διαχρονική έρευνα των αναγνωστικών βιβλίων του Δημοτικού Σχολείου. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης.
Κανταρτζή, Ευαγγελία (1992). «Τα στερεότυπα για το ρόλο των δύο φύλων μέσα από τις εικόνες των αναγνωστικών», Σύγχρονη Εκπαίδευση, 62, 55-64.
Κουϊμτζή-Δεληγιάννη, Β. (1987). «Τα στερεότυπα για τους ρόλους των δύο φύλων στα εγχειρίδια του δημοτικού σχολείου ‘Η γλώσσα μου’», Φιλόλογος, 49, 229-248.
Λόππα-Γκουνταρούλη, Ελένη (1992). «Η γυναικεία παρουσία στα Κείμενα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Λυκείου», Νέα Παιδεία, 62, 55-73.
Ματσαγγούρας, Γ.Η. (1982). «Η επίδραση των (ελληνικών) Μαθηματικών βιβλίων στην εκπαίδευση των μαθητριών στα Μαθηματικά», Νέα Παιδεία, 22, 81-85.
Μαυρογιώργος, Γ. (1982). Η εγκυρότητα περιεχομένου των γραπτών εξετάσεων στο μάθημα της Ιστορίας. Ιωάννινα.
Μούτσιος, Σταύρος (1994). Το μάθημα της Μελέτης του Περιβάλλοντος στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: περιγραφή και ανάλυση του προγράμματος διδασκαλίας/αδημοσίευτη μεταπτυχιακή εργασία. Θεσσαλονίκη.
Μπονίδης, Κυριάκος (1992). Η Διεθνής Εκπαίδευση στο γλωσσικό μάθημα του σύγχρονου ελληνικού Δημοτικού σχολείου: έρευνα σχολικών εγχειριδίων/αδημοσίευτη μεταπτυχιακή εργασία. Θεσσαλονίκη.
Μπονίδης, Κυριάκος (1998). Έρευνα των προδιαγραφών της διδασκαλίας στην ελληνική πρωτοβάθμια εκπαίδευση: Η ανάλυση των εν χρήσει σχολικών εγχειριδίων του γλωσσικού μαθήματος υπό το πρίσμα της Παιδαγωγικής της Ειρήνης, Διδακτορική Διατριβή. Θεσσαλονίκη.
Προσκόλλη, Αργυρώ (1990). «Ιδεολογικό περιεχόμενο των Αναγνωστικών του Δημοτικού Σχολείου όπως διαμορφώνεται μέσα από οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές απόψεις και αναφορές: ιδεολογικά πρωθύστερα σε ετεροχρονισμένα σχήματα», Σύγχρονη Εκπαίδευση, 50, 53-64.
Φραγκουδάκη, Αννα (1978). Τα Αναγνωστικά βιβλία του Δημοτικού Σχολείου: ιδεολογικός πειθαναγκασμός και παιδαγωγική βία. Αθήνα: Θεμέλιο.

ξενόγλωσση βιβλιογραφία
Freebody, Peter & Carolyn D. Baker (1985). “Children's first schoolbooks: introductions to the culture of literacy”, Harvard Educational Review, 55(4), 381-398.
Inglis, W.F.J. (1979). “A content analysis of ‘O’ Level papers on Imperial and Commonwealth History set by two GCE Examination Boards”, Educational Review, 31(1), 11-17.
Inglis, W.F.J. (1981). “A content analysis of ‘O’ and ‘A’ Level papers set by GCE Examination Boards”, Teaching History, 29, 20-22.

Discourse analysis (Ανάλυση λόγου)

Burgess, Robert G. (1982). “Multiple Strategies in Field Research”, στο Burgess, Robert G. Field Research: a Sourcebook and Field Manual. London: Allen & Unwin, 163-167.
Casas-Coulthard, Carmen Rosa & Malcolm Coulthard eds (1996). Texts and practices: readings in Critical Discourse Analysis. London: RKP.
Fairclough, Norman (1988). Language and Power. London: Longman.
--- (1992). Discourse and Social Change. Cambridge: Polity Press.
--- ed. (1992). Critical Language Awareness. London: Longman.
Foucault, Michel (1982). “The Subject and Power”, στο Dreyfous, Hubert & Paul Rabinow. Michel Foucault: beyond Structuralism and Hermeneutics. New York: Harvester Wheatsheaf.
Gee, James (1990). Social Linguistics and Literacies: Ideology in Discourses. London: Falmer.
Gergen, Kenneth J. (19942 /1982). Toward transformation of Social Knowledge. London: Sage.
Henriques, Julian et al. (1984). Changing the Subject: Psychology, Social Regulation and Subjectivity. London: Methuen.
Hodge, Robert & Gunther Kress (19932). Language as Ideology. London: RKP.
Kress, Gunther (1979). “The social values of speech and writing”, στο Fowler, Roger et al. Language and Control. London: RKP, 46-62.
--- (1985). “Ideological Structures in Discourse”, στο Van Dijk, T.A. Hanbook of Discourse Analysis, Vol. 4. London: Academic Press, 27-42.
--- (1988). “Language as Social Practice”, στο Kress, Gunther, ed, Communication and Culture. Kensington: New South Wales University Press, 79-129.
--- (1989). Linguistic processes in sociocultural practice. Oxford: Oxford University Press.
--- (1993). “Against arbitrariness: the social production of the sign as a foundational issue in critical discourse analysis”, Discourse and Society, 4(2), 169-191.
--- (1994). “Structures of Discourse and Structures of Explanation”, unpublished paper.
--- (1996). “Representational resources and the production of subjectivity: questions for the theoretical development of Critical Discourse Analysis in a multicultural society”, στο CasasCoulthard, Carmen Rosa & Malcolm Coulthard eds (1996). Texts and practices: readings in Critical Discourse Analysis. London: RKP, 15-31.
Moon, Brian (1992). Literary Terms: a Practical Glossary. London: English and Media Centre.
Redmond, P., Evans, P., Jreson, J. & K. Wedel (1988). “Comparing the Curriculum development process in special schools: a systemetic qualitative approach”, European Journal of Special Needs Education,
Sieber, Sam (1982). “The Integration of Fieldwork and Survey Methods”, στο Burgess, Robert G. Field Research: a Sourcebook and Field Manual.London: Allen & Unwin, 176-188.
Stubbs, Michael (1986). “Applied Discourse Analysis and Educational Lingusitics”, στο Stubbs, Michael. Educational Linguistics. New York: Basil Blackwell, 29-61.
Walker, Robert (1985). “An Introduction to Applied Qualitative Research”, στο Walker, Robert ed. Applied Qualitative Research. Aldrshot: Gower, 3-26.
Woolgar, Steve (1988). Knowledge and Reflection: new Frontiers in the Sociology of Knowledge. London: Sage.
--- (1988). Science: the Very Idea. London: RKP.

Η εθνογραφία στην Παιδαγωγική

ελληνόγλωσση βιβλιογραφία
Πηγιάκη, Πόπη (1988). Εθνογραφία: η μελέτη της ανθρώπινης διάστασης στην κοινωνική και παιδαγωγική έρευνα. Αθήνα: Γρηγόρης.
Σκουτέρη-Διδασκάλου, Νόρα (1979). «Η Ανθρωπολογία σε κρίση: σημεία καμπής και θεωρητικά αδιέξοδα», Πολίτης, 30, 20-35 και 31, 31-38.
--- (1998). «Υπό παρατήρησιν… κείμενα και υποκείμενα ανθρωπολογικών πρακτικών», στο Ανθρωπολογία και εθνογραφία. Δ. Γκέφου-Μαδιανού επιμ. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Χοντολίδου, Ελένη (1989). «Ανθρωπολογικήεθνογραφική προσέγγιση», στην Παιδαγωγική. Ψυχολογική Εγκυκλοπαίδεια. τομ. 1ος. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 498-500.

ξενόγλωσση βιβλιογραφία
Adelman, Clem (1981). Uttering, Muttering: collecting, using and reporting talk for social and educational research. London: Grant McIntyre.
Burgess, Robert G. (1984). In the Field: an introduction to the field research. London: George Allen & Unwin.
Burgess, Robert G. ed. (1982). Field Research: a source book and field manual. London: Allen and Unwin, sections 13.
Burgess, Robert G. ed. (1984). The Research Process in Educational Settings: ten case studies. London: Falmer Press.
Burgess, Robert G. ed. (1985). Field Methods in the Study of Education. London: Falmer Press.
Clifton, James A., ed. (1968). Introduction to Cultural Anthropology: essays in the scope and methods of the science of man. New York: Houghton Mifflin, 336-476.
Goodson, Ivor & Stephen Ball (1984). Defining the Curriculum: histories and ethnographies. London: Falmer Press.
Hammersley, Martyn (1990). Classroom Ethnography. Milton Keynes: The Open University Press.
Hammersley, Martyn ed. (1983). The Ethnography of Schooling. Drieffield: Nafferton.
Hammersley, Martyn & P. Atkinson (1983). Ethnography: principles and practice. London: Tavistock.
Hammersley, Martyn & Peter Woods (1976). The Process of Schooling: a sociological reader. London: RKP.
Hammersley, Martyn & Peter Woods eds (1984). Life in School: the Sociology of pupil culture. Milton Keynes: The Open University Press.
Hammersley, Martyn (1984). Ethnography: Methods and Data. Milton Keynes: The Open University Press.
Hammersley, Martyn (1990). Classroom Ethnography. Milton Keynes: The Open University Press.
Hammersley, Martyn, ed. (1983). The Ethnography of Schooling. Drieffield: Nafferton.
Harrington, Charles C. (1982). “Anthropology”, στο Mitzel, Harold, ed. (19825). Encyclopedia of Educational Research. London: Collier MacMillan, Vol. I, 132-137.
Musgrove, Frank (1982). Education and Anthropology: other cultures and the teacher. Chichester: John Wiley and sons.
Nicholson, Clara (1968). Anthropology and Education. Columbus: Charles E. Merill.
Poppleton, Pamela K. (1975). “The Classroom Setting as a Unit of Analysis in Observational Studies”, στο Chanan, Gabriel & Sara Delamont Frontiers of Classroom Research. NFER.
Robinson, Philip E. (1974). “An Ethnography of Classrooms”, Eggleston, John, ed. Contemporary Research in the Sociology of Education. London: Methuen, 251-266.
Rutter, M. et al. (1979). Fifteen Thousand Hours. Somerset: Open Books.
Smith, Louis M. (19825). “Ethnography”, στο Mitzel, Harold, ed. Encyclopedia of Educational Research. London: Collier MacMillan, Vol. II, 587-592.
Stubbs, M. & S. Delamont, eds (1976). Explorations in Classroom Observation. Chichester: Wiley.
Walden, R. & V. Walkerdine (1982). Girls and Maths: the early years. University of London Institute of Education/Bedford Way Papers.
Walker, Robert, ed. (1985). Applied Qualitative Research. Aldershot: Gower, 92-129.

Φωτογραφία και παιδαγωγική έρευνα

ελληνόγλωσση βιβλιογραφία
Barthes, Roland (1983). Ο φωτεινός θάλαμος: δοκίμιο για τη φωτογραφία/μτφρ. Γιάννης Κρητικός. Αθήνα: Ράππα.
Barthes, Roland (1998). Εικόνα-μουσική-κείμενο/μτφρ. Γιώργος Σπανός. Αθήνα: Πλέθρον.
Berger, John (1986). Η εικόνα και το βλέμμα/μτφρ. Ζαν Κονταράτου. Αθήνα: Οδυσσέας.
Κατσάγγελος, Γιώργος (1993) Η χειρονομία στη φωτογραφία: συναφή θέματα χώρου και δράσης. Αθήνα: Μωρεσόπουλος/Φωτογραφία.
Μεταξιώτης, Γιώργος (1997). Σημειολογία της φωτογραφίας: το παράδειγμα των διδακτικών εγχειριδίων. Αδημοσίευτη μεταπτυχιακή εργασία.
Πασχαλίδης, Γρηγόρης (1996). «Σημείων Αγωγής/Σημεία Αγωγής», Ελληνική Σημειωτική Εταιρία. Σημειωτική + Εκπαίδευση (επιμ. Σταύρος Καμαρούδης & Ελένη Χοντολίδου). Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής, 15-22.
Πηγιάκη, Πόπη (1988). Εθνογραφία: η μελέτη της ανθρώπινης διάστασης στην κοινωνική και παιδαγωγική έρευνα. Αθήνα: Γρηγόρης.
Ποτηρόπουλος, Πάρης (1998). Η φωτογραφία ως μαρτυρία. Αδημοσίευτη δευτερεύουσα μεταπτυχιακή εργασία.
Σκουτέρη-Διδασκάλου, Ελεονώρα (1993-94). «Φωτογραφίζοντας την προσφυγική Ελλάδα: μνήμη και ιστορία», Εντευκτήριο, 25, 85-92.
--- (1979). «Η Ανθρωπολογία σε κρίση: σημεία καμπής και θεωρητικά αδιέξοδα», Πολίτης, 30, 20-35 και 31, 31-38.
Sontag, Susan (1983). H αισθητική της σιωπής/μτφρ. Ηρακλής Παπαϊωάννου. Αθήνα: Νεφέλη.
Χεκίμογλου, Βαγγέλης & Βούλα Μαραγγίδη (1992). Πρόσωπα προσφύγων: από αρχεία και εφημερίδες της εποχής 1922-1924. Θεσσαλονίκη: Εθνική Τράπεζα.
Χοντολίδου, Ελένη (1989). «Ανθρωπολογική-εθνογραφική προσέγγιση», στην Παιδαγωγική. Ψυχολογική Εγκυκλοπαίδεια. τομ. 1ος. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 498-500.


ξενόγλωσση
Agee, James & Evans, Walker. Let us now praise famous men. London: Peter Owen, 1975.
Barthes, Roland (1980). Camera Lucida: reflections on photography/μτφρ. Richard Howard. London: Flamingo.
Barton, David et al. (s.a.). “Photographing literary practices”, Centre for Language in Social Life-Working Paper series, no. 41.
Berger, John (1972). Ways of seeing. Harmondsworth: British Broadcasting Corporation and Penguin Books.
--- (1978). “Ways of remembering”, Camerawork, 1-2.
--- (1980). About Looking. London: Writers and Readers.
Bourne, Richard & Brian MacArthur (1970). The Struggle for Education 1870-1970: a pictorial history of popular education and the National Union of Teachers. New York: Philosophical Library Inc.
Bourdieu, Pierre (1990[1965]). Photography: a middle-brow Art/μτφρ. Shaun Whiteside. Oxford: Polity Press.
Carter, Paul (1979). “Photography as social action”, Visual Education, November, 28-30.
Dennet, Terry & Jo Spence (1976-77). “Photography, Ideology and Education”, Screen Education, 21, 42-70.
Dewdney, Andrew & Martin Lister (1988). Youth, culture and photography. London: Macmillan Education.
Hockings, Paul, ed. (1975). Principles of Visual Anthropology. Hague: Mouton.
Hodge, Robert & Gunther Kress (1988). Social Semiotics. Oxford: Polity Press.
Kress, Gunther & Theo van Leeuwen (1990). Reading Images. Victoria: Deakin University.
--- (1996). Reading Images: the Grammar of Visual Design. London: RKP.
Kress, Gunther (1979). “The social values of speech and writing”, στο Fowler, Roger/Hodge, Bob/Kress, Gunther & Tony Trew. Language and Control. London: RKP, 46-62.
Marsden, Dennis (19822). Workless. London: Croom Helm.
Mohr, Jean (1978). “Ways of working”, Camerawork, July, 3.
Newmark, Victoria (1978). “Photography in teaching and leraning”, Visual Education, November 1978, 27-29.
Prosser, Jon (1992). “Personal Reflections on the use of photography in an ethnographic case study”, British Educational Research Journal, 18(4), 397-411.
Sanders, Noel (1988). “Angles on the Image”, στο Krees, Gunther, ed. Communication and Culture: an introduction. Kensington: New South Wales University Press, 131-154.
Tong, Diane (1992). “Photographier les Tsiganes”, Ètudes Tsiganes, 2, 25-30.
Wagner, Jon, ed. (1979). Images of information: still photography in the Social Sciences. Beverly Hills/London: Sage.
Walker, Rob & Clem Adelman (1975). A guide to classroom observation/photographs by Janine Wiedel. London: Methuen.
Walker, Rob & Janine Wiedel (1985). “Using Photographs in a Discipline of Words”, στο Burgess, Robert G. ed. Field Methods in the Study of Education. London: The Falmer Press.
Webster, Frank (1980). The New Photography: responsibility in visual communication. London: John Calder.

Μελέτη περίπτωσης (case study)-συνέντευξη

θεωρία
Adelman, Clem & Rob Walker (1975). “Developing Pictures for Other Frames: action research and case study” Chanan, Gabriel & Sara Delamont. Frontiers of Classroom Research. NFER, 220-232.
Ball, Stephen J. (1981). Beachside Comprehensive: a case study of Secondary Schooling. Cambridge: Cambridge University Press.
Burgess, Robert G. (1982). Field Research: a Sourcebook and Field Manual. London: Allen & Unwin κεφ. 15, 16.
Denny, Terry (1978). “In Defense of Story Telling as a First Step in Educational Research”, College of Education, University of Illinois-Urbana/Champaign, International Reading Association: Houston, TX, (σε μορφή φωτοτυπίας).
Hammersley, Martyn, ed. (1986). Case Studies in Classroom Research. Milton Keynes: The Open University Press.
Hargreaves, D.H. (1967). Social Relations in a Secondary School. London: RKP.
Jackson, Philip W. (1968). Life in Classrooms. New York: Holt, Reinhart and Winston.
Rudduck, Jean & David Hopkins, eds (1985). Research as a Basis for Teaching: readings from the work of Lawrence Stenhouse. Oxford: Heineman Educational Books.
Shipman, Marten, ed. (1976). The Organization and Impact of Social Research: six original case studies in education and behavioural sciences. London: RKP.
Simons, Helen (1977). “Conversation Piece: the practice of interviewing in case study research” Norris, N., ed. Safari II: theory in practice.CARE Occasional Publications No. 4. Norwich: CARE, 116-135.
Simons, Helen, ed. (s.a.). Towards a Science of the Singular. University of East Anglia: Centre for Applied Research in Education.
Stenhouse, Lawrence (1985). “A Note on Case Study and Educational Practice”, Burgess, Robert, ed., Burgess, Robert G. Field Research: a Sourcebook and Field Manual. London: Allen & Unwin 263-272.
Walford, Geoffrey (1986). Life in Public Schools. London: Methuen.
Yin, Robert K. (19892). Case Study Research: design and methods. London: Sage.

εφαρμογές
ελληνόγλωσση βιβλιογραφία
Ξωχέλλης, Π.Δ. κ.ά. (1986). «Μεθόδευση της διδασκαλίας και αξιολόγηση της σχολικής επίδοσης στο Γυμνάσιο και Λύκειο: πορίσματα μιας εμπειρικής έρευνας», Σύγχρονη Εκπαίδευση, 26, 85-103.
Ξωχέλλης, Π.Δ. & Diether Hopf (2003). Γυμνάσιο και Λύκειο στην Ελλάδα: Διαχρονικά ερευνητικά δεδομένα, κριτικές επισημάνσεις, μελλοντικές προοπτικές. Θεσσαλονίκη: Ελληνικά γράμματα.
Κωττούλα, Μαρία (1991). Το Τεχνικό-Επαγγελματικό Λύκειο από τη σκοπιά των μαθητών: μία έρευνα περίπτωσης (case study)/μεταπτυχιακή εργασία. Θεσσαλονίκη.
Παπαναούμ-Τζίκα, Ζωή (1989). Πολιτική κοινωνικοποίηση και σχολείο: κριτική θεώρηση και εμπειρική έρευνα. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης.
Φρειδερίκου, Αλεξάνδρα & Φανή Φολερού-Τσερούλη (1991). Οι δάσκαλοι του Δημοτικού Σχολείου: μία κοινωνιολογική προσέγγιση. Αθήνα: Υψιλον.

Jones, Ken (1994). “A new kind of cultural politics? The 1993 boycott of testing”, Changing English, 2(1), 84-110.

Έρευνα δράσης (action research)

ελληνόγλωσση βιβλιογραφία
Βαρνάβα-Σκούρα, Τζέλλα (1992). «Για έναν επιτυχημένο αλφαβητισμό στο σχολείο: έρευνα-δράση σε σχολεία του Βύρωνα», στο Αλφαβητισμός και διδασκαλία της μητρικής γλώσσας (Πανελλήνιο Συνέδριο). Ανάβυσσος Αττικής 23-25 Νοεμβρίου 1989. Αθήνα: ΥΠΕΠΘ-ΓΓΛΕ, 139-144.
Βαρνάβα-Σκούρα, Τζέλλα & Δημήτρης Βεργίδης (1992). «Η πρόληψη του λειτoυργικού αναλφαβητισμού στο δημοτικό σχολείο: δημιουργία πλαισίων στήριξης για παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες», στο Τα προβλήματα διδασκαλίας της πρώτης γραφής και ανάγνωσης (Συμπόσιο). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 163-167.
Βεργίδης, Δημήτρης (1993). «Νεοφιλελεύθερη εκπαιδευτική πολιτική και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών», Σύγχρονη Εκπαίδευση, 69 και 70, 43-49 και 67-73.
«Έρευνα δράσης» (1990). Παιδαγωγική-Ψυχολογική Εγκυκλοπαίδεια-Λεξικό, τομ. 4ος. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Κατσαρού, Ελένη (1998). Αναμόρφωση Αναλυτικού Προγράμματος με ενεργή συμμετοχική έρευνα: το παράδειγμα της Νεοελληνικής γλώσσας (διδακτορική διατριβή). Αθήνα: Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών.
Κατσαρού, Ελένη & Βασίλης Τσάφος (2002). Από τη διδασκαλία στην Έρευνα: η Εκπαιδευτική Έρευνα Δράσης. Αθήνα: εκδόσεις Σαββάλα.
Ξωχέλλης, Π.Δ. (1985). «Διδακτική έρευνα: θεωρητικό πλαίσιο, στόχοι και μεθοδολογία, προβλήματα και προοπτικές», Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 3, 57-72.
Σουβατζή Δέσποινα (1993). «Όταν αναζητούμε τις απαντήσεις στην πράξη ή η καταγραφή μιας εμπειρίας», Σύγχρονη Εκπαίδευση, 71, 45-47.
Τσάφος, Βασίλης (1998). O εκπαιδευτικός-ερευνητής και η διασκαλία της δραματικής ποίησης από μετάφραση στο Γυμνάσιο (διδακτορική διατριβή). Αθήνα: Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών.
Φιλάρετος, Θοδωρής & Ελένη Χοντολίδου (1999). «Διδάσκοντας από κοινού λογοτεχνία στο Γυμνάσιο», στο Αποστολίδου, Βενετία & Ελένη Χοντολιδου επιμ. Λογοτεχνία και Εκπαίδευση. Αθήνα: τυπωθήτω-Γιώργος Δραδανός, 53-71.

ξενόγλωσση βιβλιογραφία
Adelman, Clem & Rob Walker (1975). “Developing Pictures for Other Frames: action research and case study” Chanan, Gabriel & Sara Delamont. Frontiers of Classroom Research. NFER, 220-232.
Adelman, Clemm et al (s.a.). Ford Teaching Project: the stranger in the classroom. Centre for Applied Research in Education.
Aston, Alastair (1980). “The Humanities Curriculum Project” Stenhouse Lawrence. Curriculum research and development in action. London: Heineman, 139-148.
Carr, Wilfrid & Stephen Kemmis (1986). Becoming Critical: Education, Knowledge and Action Research. London: Falmer Press.
Chisholm, Lynne (1990). “Action Research: some methodological and political considerations”, British Educational Research Journal, 16 (3), 249-257.
Elliot, John (1991). Action research for Educational Change. Milton Keynes, Open University Press.
--- (1985). “Facilitating Action Research in Schools: some dilemmas”, Burgess, Robert, ed. Field Methods in the Study of Education. London: The Falmer Press, 235-262.
Elliott, John & Dave partington (s.a.). Ford Teaching Project: three points of view in the classroom-generating hypotheses from classroom, observations, recordings and interviews. Centre for Applied Research in Education.
Glasser, B. & A. Strauss (1967). The Discovery of Grounded Theory Strategies for qualitative research. Weidfield & Nicolson.
Hopkins, David (1985). A Teacher’s Guide to Classroom Research. Milton Keynes: Open University Press, 23-45.
Hoyle, E./Megarry, J. & M, Atkin eds (1980). World Year Book of Education: The Professional Development of Teachers. London: Kogan Page, 308-324.
Humble, S. & Helen Simons (1978). From council to classroom: An Evaluation of the Diffusion of the Humanities Curriculum Project. London: MacMillan.
Kemmis, S. (19942). “Action Research”, στο Husen, Torsten & Neville Postlethwaite eds The International Encyclopedia of Education. Oxford: Pergamon, 42-48.
Kemmis, S. & Robin McTaggart (19883). The Action Research Reader. Deakin University Press.
McNiff, Jean (1988). Action Research: principles and practice. London: Macmillan Education.
Nichols, Ralph (1995). “My learning about empowerment and the quality of care”, Action Researcher, 2, 26-28.
Nixon, John et al eds (1979). Teachers in Research: a report on the role of Teacher in Research conference held at Fircroft College, Birmingham 16-19 November 1979. Schools Council.
Nixon, John, ed. (1981). A Teacher's Guide to Action Research: evaluation, inquiry and development in the classroom. London: Grand McIntyre.
Rudduch, Jean & David Hopkins eds (1985). Research as a basis for teaching: readings from the work of Lawrence Stenhouse. Oxford: Heineman.
Rudduck, Jean (1976). Dissemination of Innovation: the Humanities Curriculum Project. London: Evans & Methuen.
Schools Council & Nuffild Foundation (1970). The Humanities Curriculum Project: an introduction. London: Heineman.
Taylor, Vivien (1995). “Helping student teachers to reflect on their practice”, Action Researcher, 2, 4-5.
Webb, Rosemary (1990). Practitioner Research in the Primary School. London: Falmer Press, ιδίως κεφ. 1 και 11.

Σημειωτική
ελληνόγλωσση βιβλιογραφία
Barthes, Roland (1973[1970-1957] [1978]). Μυθολογίες-μάθημα/μτφρ. Καίτη Χατζηδήμου & Ιουλιέττα Ράλλη. Αθήνα: Ράππας.
Διαβάζω, αφιέρωμα στον Ουμπέρτο Έκο, 145, 4/6/1986.
Διαβάζω, αφιέρωμα στη Σημειολογία, 71, 15/6/1983.
Έκο, Ουμπέρτο (χ.χ.). Η Σημειολογία στην καθημερινή ζωή. Αθήνα: Μαλλιάρης-Παιδεία.
Ελληνική Σημειωτική Εταιρία (1979). Σημειωτική και κοινωνία. Αθήνα: Οδυσσέας.
Ελληνική Σημειωτική Εταιρία (1986). Η δυναμική των σημείων: πεδία και μέθοδοι μιας κοινωνιοσημειωτικής (επιμ. Α.-Φ. Λαγόπουλος, Πέτρος Μαρτινίδης Κάριν Μπόκλουντ-Λαγοπούλου, Κ. & Β. Σπυριδωνίδης). Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής.
Ελληνική Σημειωτική Εταιρία (1996). Η ζωή των σημείων. (επιμ. Ερατοσθένης Καψωμένος & Γρηγόρης Πασχαλίδης). Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής
Ελληνική Σημειωτική Εταιρία (1996). Σημειωτική + Εκπαίδευση (επιμ. Σταύρος Καμαρούδης & Ελένη Χοντολίδου). Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής
Ελληνική Σημειωτική Εταιρία (1996). Άνθρωπος ο σημαίνων. Τομ. 1: Λόγος και ιδεολογία, τόμ. 2: Η μεταμοντέρνα ματιά και ο νοητικός χώρος. (επιμ. Α.-Φ. Λαγόπουλος, Κάριν Μπόκλουντ-Λαγοπούλου, Βάνα Τεντοκάλη, Κούλα Τσουκαλά). Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής
Marcus, Solomon (1986). Το παράδοξο/μτφρ. Ελένη Οικονόμου. Αθήνα: Πνευματικός.
Marcus, Solomon (1986). Σημεία για τα σημεία: μία εισαγωγή στη Σημειωτική/μτφρ. Νίκος Κοσμάς. Αθήνα: Πνευματικός.
Παπαγιώργης, Κωστής επιμ. (1981). Κείμενα Σημειολογίας: Μπενβενίστ, Μπάρτ, Ντεριντά, Πιρς, Φουκώ. Αθήνα: Νεφέλη.
Σεμινάριο 5, (περιοδική έκδοση της Π.Ε.Φ.), «Γλώσσα και εκπαίδευση».

ξενόγλωσση βιβλιογραφία
Cobley, Paul & Litza Jansz (1997). Semiotics for beginners. Cambridge: Icon Books.
Hodge, Robert & Gunther Kress (1988). Social Semiotics. Oxford: Polity Press.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

6 Οκτ 2010

Αποτελέσματα έρευνας για το εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ 51

Του Μιχάλη Αϊβαλιώτη

Εισαγωγή
Στην εργασία αυτή θα ασχοληθούμε με το μεθοδολογικό πλαίσιο και τη διαδικασία που θα γίνει η συλλογή των δεδομένων στη συγκεκριμένη εμπειρική έρευνα. Τα εργαλεία που θα αναπτυχθούν θα είναι εκείνα που θα εφαρμοστούν σε επόμενο στάδιο της έρευνας.
Στη αρχή παρουσιάζονται οι στόχοι της εμπειρικής έρευνας και στην συνέχεια επαναδιατυπώνονται οι υποθέσεις της έρευνας έτσι ώστε να προκύπτουν μετρήσιμες μεταβλητές. Το μεθοδολογικό πλαίσιο και το δείγμα της έρευνας αναπτύσσετε στη συνέχεια με την απαραίτητη αιτιολόγηση. Το εργαλείο συλλογής δεδομένων θα παρουσιαστεί στην συνέχεια όπως και η αξιοπιστία και η εγκυρότητα της έρευνας Στο τέλος υπάρχουν τα συμπεράσματα της εργασίας αλλά και η σχετική βιβλιογραφία.
Στόχοι εμπειρικής έρευνας
Οι στόχοι της έρευνας είναι:

1. Η διερεύνηση της ποιότητας του περιεχομένου του εκπαιδευτικού υλικού της θεματικής ενότητας «Εκπαιδευτική έρευνα στην πράξη» ΕΚΠ51
2. Η διερεύνηση επάρκειας δραστηριοτήτων και της κατάλληλης ανατροφοδότησης στο εκπαιδευτικό υλικό της ίδιας θεματικής ενότητας «Εκπαιδευτική έρευνα στην πράξη» ΕΚΠ51
Υποθέσεις εργασίας
Οι υποθέσεις εργασίας διατυπώνονται εκ νέου σε σχέση με την αρχική τους καταγραφή έτσι ώστε οι εξαρτημένες μεταβλητές να είναι ευκολότερα μετρήσιμες και να συμπίπτουν με τα κριτήρια (Πιερρακέας, Ξένος, Πιντέλας σελ. 4) που χρησιμοποιήθηκαν στο θεωρητικό πλαίσιο της έρευνας.
1. Ο χωρισμός της ύλης του εξεταζόμενου εκπαιδευτικού υλικού σε μικρές ενότητες αποσκοπεί στην σαφήνεια του περιεχομένου.
2. Η σωστή δομή του κάθε κεφαλαίου (με στόχους και εισαγωγή στην αρχή, συμπεράσματα στο τέλος και σύνδεση με τα υπόλοιπα κεφάλαια) αποσκοπεί στην σαφήνεια του περιεχομένου.
3. Η γλώσσα είναι κατάλληλη ώστε να υποκινεί το ενδιαφέρον των εκπαιδευομένων.
4. Τα παραδείγματα πρέπει να είναι σχεδιασμένα σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά των εκπαιδευόμενων για να υποκινούν το ενδιαφέρον τους..
5. Οι βιβλιογραφικές αναφορές είναι αρκετές ώστε να υποβοηθούν στην πορεία της μάθησης.
6. Οι δραστηριότητες που προκαλούν την αυτενέργεια του εκπαιδευομένου (δοκιμασίες, ερωτήσεις μνήμης, συνθετικές δραστηριότητες, εφαρμογές και ασκήσεις αξιολόγησης), πρέπει να είναι σχεδιασμένες σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά των εκπαιδευόμενων ώστε να υποβοηθούν στην πορεία της μάθησης.
7. Η επάρκεια των ενοτήτων με δραστηριότητες και με την κατάλληλη ανατροφοδότηση (δοκιμασίες, ερωτήσεις μνήμης, συνθετικές δραστηριότητες, εφαρμογές και ασκήσεις αξιολόγησης) υποκινούν την πρωτοβουλία και την συμμετοχή στην πορεία της μάθησης.
Μεθοδολογικό πλαίσιο
Η ερευνητική πρόταση είναι ποσοτική επεξηγηματική μελέτη σφυγμομέτρησης.
Η έρευνα θα είναι σφυγμομέτρησης γιατί όπως αναλύεται στη σελίδα 345 (Bird M., Hammersley M., Gomm R. & Woods P., 1999) θα γίνει επιλογή δείγματος δεδομένων «που αποσκοπεί στο να παρέχει συγκρίσιμα δεδομένα και πληροφορίες που αντιστοιχούν σε μεγάλες ομάδες περιπτώσεων». Στις έρευνες σφυγμομέτρησης συμπεριλαμβάνονται ερωτηματολόγια ή συνεντεύξεις ως επί το πλείστον κλειστές ερωτήσεις, δηλαδή ερωτήσεις που απαντώνται με ένα συγκεκριμένο τρόπο και πεπερασμένο αριθμό πληροφοριών.
Στη σελίδα 105 η Bell (1997) αναφέρει ότι καμία προσέγγιση δεν αποκλείει μια μέθοδο και οι μόνοι περιορισμοί σε μια έρευνα είναι ο διατεθειμένος χρόνος και η προθυμία των υποκειμένων της έρευνας. Στην έρευνα σφυγμομέτρησης μπορούμε να αναζητήσουμε την άποψη των χρηστών του συγκεκριμένου εκπαιδευτικού υλικού πράγμα που δε θα μπορούσαμε να έχουμε με την ανάλυση περιεχομένου του εκπαιδευτικού υλικού. Αυτός είναι και ο λόγος που επιλέχθηκε.
Από τη στιγμή που επιλέχτηκε έρευνα σφυγμομέτρησης το μόνο που μένει είναι να επιλέξουμε το κατάλληλο εργαλείο για την συλλογή πληροφοριών. Η Bell (1997) σελίδα 121 αναφέρει ότι η συλλογή αυτή μπορεί να γίνει με ερωτηματολόγιο, συνεντεύξεις ή παρατήρηση. Η ποσοτική μέθοδος του ερωτηματολογίου της έρευνας και η στατιστική τους ανάλυση στη συνέχεια επιλέχτηκε λόγω της ευκολίας συλλογής δεδομένων από ανθρώπους που είναι σε μεγάλες αποστάσεις από τον ερευνητή.
Στο παρακάτω πίνακα συνοψίζονται τα θετικά και οι αδυναμίες που έχει ένα ερωτηματολόγιο μέσω ταχυδρομείου όπως αυτά είναι στη σελίδα 101 (Faulkner D., Swann J., Baker S., Bird M., Carty J., 1999)


Βέβαια η παραπάνω απόφαση έχει τις αρνητικές πτυχές που δεν έχει η συνέντευξη όπως ο αυξημένος κίνδυνος οι ερωτώμενοι να μην απαντήσουν σε μέρος ή το σύνολο του ερωτηματολογίου και ότι τα ερωτηματολόγια παρέχουν χαμηλότερης ποιότητας δεδομένα. Αντιθέτως κρίσιμα δεδομένα όπως η απόδοση των φοιτητών αντλούνται ευκολότερα από το απρόσωπο ερωτηματολόγιο..
Στη σελ. 348 (Bird M., κ.συν.., 1999) επισημαίνονται τα προβλήματα (όπως προβλήματα ανταπόκρισης ή επεξηγήσεων και αποσαφήνισης), που έχει η τεχνική που χρησιμοποιεί η συγκεκριμένη έρευνα και αυτά σχετίζονται με την αποστολή των ερωτηματολογίων με το ταχυδρομείο. Η λύση σε αυτά τα προβλήματα είναι η προσπάθεια δημιουργίας όσο το δυνατό ερωτήσεων που δεν μπορούν να παρερμηνευτούν και η αποστολή στους ερωτώμενους συνοδευτικής επιστολής που να τους διευκρινίζει και να παραινεί. Για το ενδεχόμενο της παρερμηνείας ερωτήσεων έχει αντιμετωπιστεί και με την δοκιμαστική εφαρμογή του σε τρεις συναδέλφους που εξέφρασαν την άποψη τους για το ερωτηματολόγιο ανατροφοδοτώντας το σχεδιασμό του, όπως προτρέπει η Bell σελίδα 134 (1997) με ερωτήσεις του τύπου:
1. Πόση ώρα χρειαστήκατε για τη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου;
2. Ήταν οι οδηγίες σαφής;
3. Υπήρξαν ερωτήσεις ασαφής ή αόριστες; Αν ναι, ποιες και γιατί;
4. Είχατε αντίρρηση στο ν’ απαντήσετε κάποιες απ’ τις ερωτήσεις;
Η μελέτη είναι επεξηγηματική γιατί όπως είναι φανερό από τις υποθέσεις της έρευνας αυτή προσπαθεί να εξηγήσει την σχέση ανάμεσα στην ποιότητα του εκπαιδευτικού υλικού της συγκεκριμένης θεματικής ενότητας και την απόδοση των φοιτητών που την παρακολουθούν.
Ερευνητική διαδικασία
Η ερευνητική διαδικασία προβλέπει σε αυτό το στάδιο της έρευνας την σύνταξη κατάλληλου ερωτηματολογίου και την αποστολή του με ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μαζί με μια συνοδευτική επιστολή.
Οι μεταβλητές που υπάρχουν στις ερευνητικές υποθέσεις χωρίζονται σε ανεξάρτητες και εξαρτώμενες και συμπεριλαμβάνονται στο επόμενο πίνακα:


Παρακάτω παρουσιάζεται το διάγραμμα δικτύου που καταγράφει τη σχέση αιτίου – αιτιατού το οποίο διέπει την επιχειρηματολογίαεπιχειριματολογία της έρευνας και του θεωρητικού πλαισίου αυτής:
Ποιότητα στη δομή, στο περιεχόμενο, στις δραστηριότητες αλλά και στη ποσότητα των δραστηριοτήτων
Εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ 51
Σαφήνεια, υποκίνηση, ενδιαφέροντος και πρωτοβουλίας, υποβοήθηση πορείας μάθησης
Απόκλιση στην απόδοση των εκπαιδευομένων
Ποιότητα στη δομή, στο περιεχόμενο, στις δραστηριότητες αλλά και στη ποσότητα των δραστηριοτήτων
Εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ 51
Σαφήνεια, υποκίνηση, ενδιαφέροντος και πρωτοβουλίας, υποβοήθηση πορείας μάθησης
Απόκλιση στην απόδοση των εκπαιδευομένων Στο ερωτηματολόγιο προστέθηκε ο άξονας της γενικής εικόνας όπου οι ερωτώμενοι απαντούν συνολικά για το εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιούν και μπορούν με μια ανοικτού τύπου απάντηση να κάνουν προτάσεις. Αυτό έγινε γιατί στην σελίδα 346 (Bird M., κ.συν.., 1999) αναφέρεται όμως ότι σκόπιμο είναι σε αυτές τις έρευνες να συμπεριλαμβάνονται χώρος για ελεύθερη απάντηση των ερωτώμενων, στη συνέχεια οι απαντήσεις αυτές πρέπει να κωδικοποιούνται και να καταλήξουμε στα δομημένα δεδομένα για ποσοτική ανάλυση.
Η απάντηση του ερωτηματολογίου γίνεται ηλεκτρονικά με τη χρήση φόρμας για την διευκόλυνση των ερωτώμενων. Μετά την παραλαβή των συμπληρωμένων ερωτηματολογίων και την αποδελτίωση τους θα ακολουθήσει στατιστική ανάλυση δεδομένων και η επαλήθευση ή όχι των υποθέσεων της έρευνας. Τέλος θα συνταχθεί έκθεση που θα παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της έρευνας.
Ερευνητικό δείγμα
Σε μια μικρής κλίμακας έρευνα όπως είναι αυτή αλλά και λόγω έλλειψης πρόσβασης σε δεδομένα των φοιτητών του ΕΑΠ δεν μπορεί να γίνει μια έρευνα με πιθανοτικό δείγμα (δείγμα τυχαίο με αντιπροσώπηση ομάδων) ή τυχαίου δείγματος ή στρωματοποιημένου δείγματος. Τέτοιου είδους στρατηγική δειγματοληψίας δε είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί από αυτή την έρευνα. Το δείγμα που τελικά θα χρησιμοποιηθεί είναι ο πληθυσμός τριών τμημάτων της θεματικής ενότητας Εκπαιδευτική έρευνα στην πράξη του ΕΑΠ. Το δείγμα προτάθηκε από τον καθηγητή σύμβουλο του ερευνητή ώστε να μπορεί να υπάρχει πρόσβαση με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Το σύνολο των φοιτητών του δείγματος υπολογίζεται περίπου στα εβδομήντα άτομα, αριθμός που δίνει ασφάλεια στην πραγματοποίηση της έρευνας και των απαιτήσεων της (ελάχιστο τριάντα ατόμων). Το δείγμα αυτό λέγεται «ευκαιριακό» ή «εύκολο» δείγμα, «άτομα εκείνα με τα οποία, ελλείψει επαρκούντος χρόνου και διαθέσιμων πόρων, μπορούμε να επικοινωνήσουμε αμέσως.» (Bird M., κ.συν.., 1999, σελ. 354)
Συλλογή δεδομένων
Όπως αναφέρθηκε και στην ερευνητική διαδικασία η συλλογή των δεδομένων θα γίνει με ερωτηματολόγιο που θα αποσταλεί με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Στο ηλεκτρονικό μήνυμα θα υπάρχει συνημμένο η φόρμα του ερωτηματολογίου. Αντίστοιχα συνημμένο στην εργασία αύτη το ίδιο αρχείο «ερωτηματολόγιο». Στο σώμα του ηλεκτρονικού μηνύματος θα υπάρχει κείμενο που θα προτρέπει τους ερωτώμενους να απαντήσουν στο ερωτηματολόγιο. Το κείμενο αυτό είναι το παρακάτω:
«Συνάδελφε.
Λέγομαι ********* και είμαι φοιτητής στο τμήμα Α1 της θεματικής ενότητας «Εκπαιδευτική έρευνα στην πράξη» όπως και εσύ. Στα πλαίσια της τρίτης γραπτής μου εργασίας συνέταξα ερωτηματολόγιο για το εκπαιδευτικό υλικό της θεματικής ενότητας ΕΚΠ51. Για τις ανάγκες της έρευνας αυτής σου στέλνω το ερωτηματολόγιο αυτό και σε παρακαλώ να μου το επιστρέψεις συμπληρωμένο μέσα σε δέκα ημέρες. Η έρευνα γίνεται σε τρία τμήματα της ΕΚΠ51 με την άδεια των αντίστοιχων καθηγητών- συμβούλων. Έχω ήδη δεσμευτεί ότι η ηλεκτρονική σου διεύθυνση δε θα χρησιμοποιηθεί για άλλους λόγους εκτός της έρευνας, αλλά επίσης θέλω να σε διαβεβαιώσω για την εχεμύθεια των απαντήσεων σου και ότι αυτές θα χρησιμοποιηθούν για στατιστικό έλεγχο και συνολική παρουσίαση των ευρημάτων της έρευνας. Το ερωτηματολόγιο δεν χρειάζεται περισσότερο από πέντε λεπτά για την συμπλήρωση του και όπως ήδη θα ξέρεις είναι πολύ σημαντικό για την απρόσκοπτη συνέχιση της ερευνάς μου, γι’ αυτό μην αμελήσεις να αφιερώσεις τον χρόνο αυτό. Μη διστάσεις να επικοινωνήσεις μαζί μου για κάθε διευκρίνιση. Αυτό μπορεί να γίνει είτε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο αλλά και τηλεφωνικά στο κινητό:*********.
Σε ευχαριστώ για την συνεργασία σου.
***********Εκπαιδευτικός»
Αξιοπιστία της έρευνας
Σύμφωνα με την Bell (1997, σελ. 107) «Αξιοπιστία είναι ο βαθμός στον οποίο ένα τεστ ή μια διαδικασία παράγει ίδια αποτελέσματα κάτω από σταθερές συνθήκες σε όλες τις περιπτώσεις.» Στο ίδιο έργο προτείνονται ως «τέχνασματα» ελέγχου αξιοπιστίας η επαναχωρήγηση του ιδίου τεστ λίγο καιρό και η μέθοδος των εναλλακτικών τύπων, όπου δίνονται ισοδύναμες εκδοχές των ιδίων θεμάτων και τα αποτελέσματα συσχετίζονται. Η συγγραφέας επισημαίνει ότι οι παραπάνω μέθοδοι δε είναι πάντα εφικτές ή απαραίτητες και έχουν μειονεκτήματα, στην παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος των εναλλακτικών τύπων. Έτσι στο ερωτηματολόγιο στο τελευταίο τμήμα του με τίτλο «Γενική εικόνα του εκπαιδευτικού υλικού της ΕΚΠ51» υπάρχουν δύο ερωτήσεις που σκοπός τους είναι ο έλεγχος της αξιοπιστίας της έρευνας. Δηλαδή αν ο ερωτώμενος απαντήσει ότι δε θέλει τίποτα να αλλάξει στο εκπαιδευτικό υλικό δε θα είναι αξιόπιστος, αν στις παραπάνω ερωτήσεις εντοπίσει προβλήματα στη δομή ή στο περιεχόμενο ή στις δραστηριότητες του υλικού αυτού. Αντίστοιχος έλεγχος θα γίνει αν απαντήσει ότι πρέπει να αλλάξουν ορισμένα θέματα εάν αυτά που θα προτείνει συμπίπτουν με τις ελλείψεις που είχε επισημάνει παραπάνω.
Εγκυρότητα της έρευνας
Η Bell (1997) αναφέρει ότι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για την εγκυρότητα της έρευνας είναι η αξιοπιστία, ενώ στη σελίδα 79 (Bird M., κ.συν.., 1999) αναφέρεται ότι η εγκυρότητα έχει δύο κριτήρια την αληθοφάνεια και την αξιοπιστία, ενώ στη σελίδα 34 (Faulkner D. Κ.συν., 1999) αναφέρετε ότι «αν και μπορεί να έχετε λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσετε την αξιοπιστία των μεθόδων αυτό σε σημαίνει ότι θα οδηγηθείτε πάντοτε σε αληθινές ή έγκυρες πληροφορίες». Από τα παραπάνω είναι φανερό ότι δεν είναι εύκολο να ελεγχθεί η εγκυρότητα της έρευνας πριν αυτή γίνει. Έχοντας όμως διασφαλίσει όπως περιγράφτηκε παραπάνω την αξιοπιστία της έρευνας και με την αληθοφάνεια των υποθέσεων που εξασφαλίζεται με την χρήση μεταβλητών που χρησιμοποιούν και άλλες έρευνες του θεωρητικού πλαισίου, έχει σε αυτό το στάδιο τουλάχιστον υψηλή εγκυρότητα Μένει αυτή η εγκυρότητα να αποδειχτεί και με τα αποτελέσματα της έρευνας.
Συμπεράσματα
.Με αυτή την εργασία ολοκληρώνεται όλος ο θεωρητικός και μεθοδολογικός σχεδιασμός της έρευνας. Πρόκειται δηλαδή για μια πλήρη περιγραφή της διαδικασίας της έρευνας που θα ακολουθήσει. Το ερωτηματολόγιο που βρίσκεται σε συνημμένο παράρτημα, θα σταλεί σε δείγμα που έχει προταθεί στον ερευνητή με συνοδευτικό κείμενο που προτρέπει τον φοιτητή να το συμπληρώσει και να το επιστρέψει. Στο ερωτηματολόγιο της άνω έρευνας έχουν συμπεριληφθεί ερωτήσεις ελέγχου της αξιοπιστίας. Επίσης αποδεικνύεται η εγκυρότητα που έχει εξασφαλιστεί κατά τη μέχρι στιγμή εξέλιξή της. Αυτό που θα ακολουθήσει τώρα είναι αποστολή των ερωτηματολογίων, η παροχή διευκρινήσεων, η συλλογή τους, ο στατιστικός τους έλεγχος και ανάλυση των δεδομένων. Τέλος θα γίνει η παρουσίαση των συμπερασμάτων της έρευνας.

Βιβλιογραφία

Bell J. (1997) Μεθοδολογικός σχεδιασμός παιδαγωγικής και κοινωνικής έρευνας Αθήνα: Gutenberg
Bird M., Hammersley M., Gomm R. & Woods P. (1999) Εκπαιδευτική έρευνα στην πράξη εγχειρίδιο μελέτης Πάτρα: ΕΑΠ
Faulkner D., Swann J., Baker S., Bird M., Carty J. (1999) Εγχειρίδιο μεθοδολογίας Πάτρα: ΕΑΠ
Πιερρακέας Χ., Ξένος Μ. και Πιντέλας Π. Εκτίμηση – Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού Υλικού – Συμβούλου Καθηγητή. Απόψεις των Φοιτητών – Σημεία Βελτίωσης. Διαθέσιμο στο δικυακό τόπο: http://www.eap.gr/news/EXAGGELIA_SYNEDRIOU/synedrio/html/sect4/39.htm
(12/1/2007)

Ερμηνεία ευρημάτων – Συμπεράσματα
Υποθέσεων
1. Το φύλλο των εκπαιδευομένων επηρεάζει την ικανοποίηση από το εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ 51. Στην υπόθεση αυτή από τα ευρήματα της έρευνα αποδεικνύεται ότι δεν σχετίζονται οι μεταβλητές (Χ2 =0,196>0,05 ).
2. Ο χωρισμός της ύλης του εξεταζόμενου εκπαιδευτικού υλικού σε μικρές ενότητες αποσκοπεί στην σαφήνεια του περιεχομένου. . Στην υπόθεση αυτή πάλι δεν σχετίζονται οι μεταβλητές όπως προκύπτει από τα ευρήματα της έρευνα (Χ2 =0,329>0,05 ).
3. Η σωστή δομή του κάθε κεφαλαίου (με στόχους και εισαγωγή στην αρχή, συμπεράσματα στο τέλος και σύνδεση με τα υπόλοιπα κεφάλαια) αποσκοπεί στην σαφήνεια του περιεχομένου. . Η υπόθεση αυτή επαληθεύεται εν’ μέρη από τα ευρήματα της έρευνα. Συγκεκριμένα υπάρχει συσχέτιση της σαφήνειας του περιεχομένου με την εισαγωγή και τα συμπεράσματα του υλικού (Χ2 =0,02<0,05, 2 ="0,013<0,05)" 2 ="0,123">0,05, Χ2 =0,753>0,05).
Όλες οι παρακάτω υποθέσεις επαληθεύουν την συσχέτιση της εξαρτημένης μεταβλητής με την ανεξάρτητη...
4. Η γλώσσα είναι κατάλληλη και υποκινεί το ενδιαφέρον των εκπαιδευομένων. (Χ2 =0,01<0,05) 5. Τα παραδείγματα είναι σχεδιασμένα σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά των εκπαιδευόμενων και υποκινούν το ενδιαφέρον τους. (Χ2 =0,04<0,05) 6. Οι βιβλιογραφικές αναφορές είναι αρκετές και υποβοηθούν στην πορεία της μάθησης. (Χ2 =0,000<0,05) 7. Οι δραστηριότητες (δοκιμασίες, ερωτήσεις μνήμης, συνθετικές δραστηριότητες, εφαρμογές και ασκήσεις αξιολόγησης), όταν είναι σχεδιασμένες σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά των εκπαιδευόμενων υποβοηθούν στην πορεία της μάθησης. (Χ2 =0,001<0,05) 8. Το πλήθος των δραστηριοτήτων (με την κατάλληλη ανατροφοδότηση δοκιμασίες, ερωτήσεις μνήμης, συνθετικές δραστηριότητες, εφαρμογές και ασκήσεις αξιολόγησης) υποκινούν την πρωτοβουλία των εκπαιδευομένων. (Χ2 =0,003<0,05) 9. Το πλήθος των δραστηριοτήτων (με την κατάλληλη ανατροφοδότηση δοκιμασίες, ερωτήσεις μνήμης, συνθετικές δραστηριότητες, εφαρμογές και ασκήσεις αξιολόγησης) υποκινούν την συμμετοχή των εκπαιδευομένων. (Χ2 =0,001<0,05) Ποιοτικών δεδομένων Οι ερωτήσεις που μπορούσαν οι ερωτώμενοι να απαντήσουν με ανοικτές και ελεύθερες απαντήσεις ήταν δύο η πρώτη (Β1) Γιατί δεν είναι δυνατό να μελετηθεί το εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ51 στο προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα; Η δεύτερη είναι η (ΣΤ2) η οποία ερωτά Τι θα θέλατε να αλλάξει στο εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ51. Μετά από ανάλυση των απαντήσεων αυτών που βρίσκονται στο παράρτημα VI προκύπτουν τα παρακάτω κείμενα που συνοψίζουν τις απαντήσεις αυτές. Οι φοιτητές σε ποσοστό 76,7% (23) (παράρτημα VII 2) θεωρούν ότι δε μπορεί να μελετηθεί στο προβλεπόμενο χρονικό διάστημα Από αυτούς οι περισσότεροι που απάντησαν στη ανοικτού τύπου ερώτηση δηλώσαν. Η ύλη στο εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ 51 είναι θεωρητικά, πολύ μεγάλη, δυσνόητη, ασαφής με δύσκολες δραστηριότητες και κακή διατύπωση. Άλλα προβλήματα στο εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ 51 σε σχέση με το χρόνο είναι ότι σε αυτά δεν υπάρχει βοήθεια για την εκπόνηση των γραπτών εργασιών της θεματικής ενότητας και έτσι διατίθεται χρόνος για μελέτη του υλικού και ξεχωριστός χρόνος για τις γραπτές εργασίες που έφτασε σε 30 ώρες εβδομαδιαίως!. Τέλος υπάρχει η εκτίμηση ότι το υλικό είναι μακριά από την ελληνική πραγματικότητα και ίσως θα έπρεπε να μοιραστεί σε δύο ακαδημαϊκά έτη. Οι φοιτητές σε ποσοστό 90% (27) (παράρτημα VII 18) θεωρούν ότι το εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ 51 πρέπει να αλλάξει. Από αυτούς οι περισσότεροι που απάντησαν στη ανοικτού τύπου ερώτηση δηλώσαν. Το εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ 51 πρέπει να ξαναγραφεί από τη αρχή ή να χρησιμοποιηθεί ελληνική βιβλιογραφία γιατί η μετάφραση ξενόγλωσσου υλικού δημιουργεί προβλήματα κυρίως στην προσαρμογή των παραδειγμάτων και των δραστηριοτήτων. Προτείνεται το νέο υλικό να είναι συνοπτικό με σαφήνεια και προσιτό ύφος και καλύτερη δομή και κυρίως να καθοδηγεί πρακτικά τον φοιτητή στην έρευνα. Τέλος ένας φοιτητής προτείνει απλά την επικαιροποίηση του υλικού ενώ ένας άλλος την διαίρεση του σε περισσότερα ακαδημαϊκά έτη. Στο ίδιο πνεύμα είναι και η απάντηση στο ερωτηματολόγιο που έλαβα από φοιτήτρια και παρατίθεται κάτω από τον πίνακα απαντήσεων στο παράρτημα VI όπου λόγω της κακής ποιότητας του υλικού η συνάδελφος επέλεξε να μην χρησιμοποιήσει καθόλου το υλικό αυτό αλλά να αξιοποιήσει υλικό εκτός ΕΑΠ. Ποσοτικών δεδομένων Στο παράρτημα VII παρουσιάζονται 18 πίνακες που προκύπτουν από την επεξεργασία συχνότητας εμφάνισης των δεδομένων της έρευνας με το στατιστικό πακέτο SSPS. Τα αποτελέσματα αυτά θα συζητηθούν εδώ ενώ ήδη τα αποτελέσματα των πινάκων 1, 2 και 18 παρουσιάστηκαν παραπάνω. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι το εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ 51 έχει προβλήματα. Αναλυτικά το 86,7% (26) (πιν. 3) του δείγματος θεωρεί ότι οι στόχοι του κάθε κεφαλαίου δεν είναι σαφείς. Σχεδόν οι μισοί φοιτητές εντοπίζουν προβλήματα στην λειτουργικότητα της εισαγωγής και των συμπερασμάτων αντίστοιχα 46,7% (14) και 51,7% (15) (πιν. 4,5). Οι φοιτητές βρίσκονται διχασμένοι (50%-50% πίν. 6) για την σύνδεση των κεφαλαίων με τα υπόλοιπα. Αυτό πιθανός να σημαίνει ή ότι δεν είναι φανερή η σύνδεση των κεφαλαίων στο υλικό ή ότι απάντησαν επιπόλαια στην ερώτηση ή ίσως αυτό να δείχνει ότι δε κατανόησαν το ίδιο όλοι την ερώτηση. Τα προβλήματα του εκπαιδευτικού υλικού εντοπίζονται με παρόμοια ποσοστά 43,3% (13 πιν. 7) στην διατύπωση και στις βιβλιογραφικές αναφορές 34,5% (10 πιν. 9). Σε ποσοστό 34,5% (10 πιν. 8) βρίσκουν εντελώς ξένες στις προσωπικές τους εμπειρίες τα παραδείγματα του εκπαιδευτικού υλικού αλλά και στις δραστηριότητες σε ποσοστό 48,3% (14 πίν. 10) θεωρεί ότι είναι ξένες με τις προσωπικές τους εμπειρίες. Οι φοιτητές μοιράζονται σχεδόν ομοιόμορφα από 10,3% έως 27,6% στον πίνακα 11 που αφορά την επάρκεια των δραστηριοτήτων και ίσως αυτό να δικαιολογείται από τα διαφορετικά μαθησιακά στυλ που υιοθετούν οι φοιτητές της θεματικής ενότητας (θεωρητικό, πρακτικό). Μεγάλο ποσοστό 66,7% (20 πίν. 12) θεωρεί ότι το εκπαιδευτικό υλικό δεν έχει σαφές περιεχόμενο και σε 43,3% (13 πίν. 13) ότι δεν υποκινεί το ενδιαφέρον και με το ίδιο ποσοστό ότι δε συμβάλει στη μάθηση του αντικειμένου της θεματικής ενότητας. Ακόμα χειρότερα είναι τα ποσοστά στην καθόλου υποκίνηση πρωτοβουλίας των εκπαιδευομένων σε ποσοστό 40% (12 πίν. 15) και στην καθόλου υποκίνηση συμμετοχής τους σε ποσοστό 44,8% (13 πίν. 16). Όλα αυτά συνοψίζονται στις δύο επόμενες ερωτήσεις (δείχνονται σε γραφήματα παρακάτω) που δηλώνονται συνολικά 86,7% (26 πίν. 17) ότι δεν είναι ικανοποιημένοι από το υλικό και αυτό πρέπει να αλλάξει στα σημεία που επισημαίνονται στην ανοικτού τύπου ερώτηση που παρουσιάστηκε στην προηγούμενη ενότητα. Συμπεράσματα Η έρευνα Ηλιόπουλου (2006 σελ. 122) η πιο πρόσφατη έρευνα που είχε το ίδιο αντικείμενο με την παρούσα έρευνα χαρακτηριστικά αναφέρει: Μέτρια είναι η εικόνα του έντυπου εκπαιδευτικού υλικού που προβάλλεται μέσα από τα συγκεκριμένα ερωτήματα που διερευνούν τη συμβατότητά του με τις αρχές της εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης και μέσα από τα οποία φάνηκε ότι οι φοιτητές θεωρούν το έντυπο εκπαιδευτικό υλικό της ΕΚΠ 51 «λίγο» έως «αρκετά» συμβατό με τις αρχές της εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Η παρούσα έρευνα καταλήγει σε παρόμοια συμπεράσματα δηλαδή το εκπαιδευτικό υλικό της θεματικής ενότητας Εκπαιδευτική Έρευνα στην Πράξη δεν είναι αρκετά ικανοποιητικό για αυτή. Χαρακτηριστικό είναι ότι σε καμιά μεταβλητή δεν έχει θετικά αποτελέσματα στην έρευνα αυτή και απόλυτο είναι το ποσοστό 90% που ζητάει να αλλάξει το υλικό αυτό αφού δεν είναι ικανοποιημένο από αυτό. Όποτε αυτό γίνει σύμφωνα με την έρευνα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ελληνικό υλικό σαφές και συνοπτικό με καλή δομή και πρακτικό οδηγό για την πραγματοποίηση μιας εκπαιδευτικής έρευνα.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...

8 Μαΐ 2010

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Έρευνας


Παρουσίαση σχετική με τη μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας.
Διαθέσιμο σε ηλεκτρονική μορφή εδώ




Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ...